Oranjeboom weg voor borstbeeld Koekoek?

...speciale oorkonde voor de Wilhelminaboom...

De inhuldiging van koningin Wilhelmina in 1898 vormt de start van de boomplanttraditie. Dat levert niet alleen veel mooie bomen op maar ook prachtige archiefstukken. Dat belooft nog wat nu kwekerij Ebben uit Cuijk voor een heuse Willemboom heeft gekweekt.

Op de Citadel in Den Bosch zijn we vanzelfsprekend fier op onze mooie Wilhelminaboom. Maar ook in onze depots laten deze koninklijke bomen hun sporen na. Wat te denken van een indrukwekkende oorkonde op perkament, geschonken door Hendrikus Verhagen de hoofd van de school in Loosbroek? Afkomstig uit het archief van het gemeentebestuur Dinther, 1811-1923.

Geen oorkonde of foto maar een pracht van een verhaal levert de Wilhelminaboom in Boxmeer op. Die boom moest in 1966 namelijk bijna plaatsmaken voor een borstbeeld van boer Koekoek. Dat was het ludieke idee van één van de ondernemers in Boxmeer, nadat zes bewoners hadden geklaagd over de overlast van de Wilhelminaboom. Die overlast bestond uit de bloesem die in de lente zorgde voor een kleverige straat en afvallend blad in de herfst.

 

...links de Wilhelminaboom...

Daarnaast zou het zo maar eens kunnen zijn dat de boom zou lijden aan roetdauw. De binnengevlogen bomendokter constateerde al snel dat dat niét het geval wa. Al snel volgde meer protest, zo blijkt uit het artikel van de Maaskanter in 1988 die na ruim twintig jaar terugblikt op de kwestie. Van de zes bezwaarmakers krabbelden al snel drie mensen weer terug. De boom bleef staan, hoewel het bijpassende hekje de tand des tijds niet heeft doorstaan. Een opgeluchte inwoner zegt in het verhaal: “Wanneer ik de Wilhelminaboom passeer, welt dankbaarheid uit mijn hart omhoog.”

De vraag naar Willembomen anno 2013 blijkt overigens groot. Vorige week waren er al 340 besteld (in prijs varierend van 750 tot 15.000 euro). En daarmee overstijgt Willem-Alexander zijn moeder. In 1980 werden – waarschijnlijk vanwege de grote commotie rond de kroning - maar een handjevol herinneringsbomen geplaatst. 

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 

- de oudste lindeboom in Sambeek

- het winkeltje van Pina

Bomen over bomen

...boom in Leenderstrijp...

Zelf zijn we in de Citadel in Den Bosch gepast trots op onze Wilhelminaboom, maar dat is natuurlijk niet de enige boom met een verhaal. Sterker nog, er zijn veel meer exemplaren met soms - ja, laten we het maar eerlijk toegeven - nóg mooiere verhalen. Zondag 2 september houdt Han van Meegeren in het MRK Uden een lezing over bijzondere bomen in Brabant, aanvang 14 uur.

...de lapjesboom in Overasselt...

De heilige eik van Rijkswaterstaat, de moordbomen van Annie Remken en Ria Pagie, de heksenboom bij Bladel, de oudste lindeboom van ons land in Sambeek: ze passeren de revue in het verhaal van Han van Meegeren. Daarnaast zal hij een uitstap maken naar Bretagne en Normandië, het mekka van de boomliefhebber. Van Meegeren publiceert regelmatig over het onderwerp, leverde onder meer een bijdrage aan het boek Bijzondere bomen in Nederland (boomstichting 2010), en schrijft voor de site www.cubra.nl.
Zijn foto's en verhalen over bijzondere bomen maken ook deel uit van de expositie.De lezing wordt georganiseerd in het kader van de tentoonstelling De boom in natuur, cultuur en religie.

Aanmelden voor deze activiteit: info@museumvoorreligieuzekunst.nl

...boom van Rijkswaterstaat...

 

Eerste Paasdag: Actie Wilhelminaboom!

Essche jongeren in actie op Eerste Paasdag 1973 in Esch (foto: Christien Pijnenburg)

“Oké, het heeft niet echt met Pasen te maken, maar het gebeurde wel degelijk op eerste Paasdag” schreef webbezoeker Christien Pijnenburg ons een poosje geleden. “In 1973 ongeveer een week voor Pasen besloot de Essche gemeenteraad zonder enig overleg met de buurt om de oude Wilhelminaboom te kappen. Deze mooie boom, die al jaren voor de Essche kerk had gestaan, zou verrot zijn en een obstakel voor het drukke verkeer in de Dorpsstraat.”

“Een paar jongeren uit Esch, waaronder ikzelf, vond dit maar niks en op Eerste Paasdag, ruim voor het begin van de hoogmis, plaatsten we een alternatieve boom op de inmiddels lege plek. Deze actie leverde veel positieve reacties op en we haalden zelfs de krant. Burgemeester Walboomers kon niet anders dan beloven dat er een nieuwe boom zou komen (maar helaas hebben we die nooit gezien).”

“De actie ‘Wilheminaboom’ was het begin van een aantal contacten en gesprekken met het Essche gemeentebestuur. Dat inspireerde ons clubje (variërend in de leeftijd van 15 tot bijna 20 jaar) om door te gaan als ‘Jongeren-Aktie-Groep’ (JAG). We mochten op de zolder van het oude raadhuis een soort clubgebouw inrichten, 'de soos'. Elke woensdagavond kwamen we bij elkaar om allerlei acties voor te bereiden, zoals wandeltochten, sportwedstrijden en vieringen in de kerk.”

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1982 deed de Jongerenlijst mee als Lijst 3: (staand v.l.n.r.: Corrie van Kasteren, Frans van de Langenberg, Christien Pijnenburg, Harrie Smits, Gerrit van Brunschot, en (gehurkt v.l.n.r.) Marina van der Rijdt, Andre van Kreij, Henk Vorstenbosch, Jan van Gerven en Bert Witlox (foto: Christien Pijnenburg).

In 1974 kwam uit deze groep de politieke Jongerenlijst voort. Je kunt je voorstellen dat die bij de gemeenteraadsverkiezingen voor een ware aardverschuiving binnen de Essche politiek zorgde. Sterker nog: de nieuwe partij haalde meteen twee zetels en mocht zelfs een wethouder leveren. Maar door onervarenheid en jeugdige naïviteit slaagden de partij er natuurlijk niet in de zittende raadsleden binnen zijn gelederen te houden.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1982 deed de Jongerenlijst mee als Lijst 3. Als lijsttrekker trad Christien Pijnenburg toen op, samen met Jan van Gerven. Christien: "We waren beiden inmiddels oud genoeg om zelf gekozen te worden. De Jongerenlijst is blijven bestaan tot en met de gemeentelijke herindeling van 1996. De partij ging op in Samenwerking ’95.”

De grootste publiekstrekker: het dames voetbalelftal: Achterste rij v.l.n.r. Sjan van Kasteren, Francien van Schijndel, Mieke van Kreij, Marietje van Dijk, Corrie van Kasteren, Marleen van Gerven en Tini Konings. Voorste rij v.l.n.r.
Corrie Scheutjes, Lia Pijnenburg, Willie Nouws, Alie Heyerman en Marie-José den Ouden. (foto: Christien Pijnenburg)

“De JAG had zijn stamcafé in "Het Essche Trefpunt" tegenover het oude gemeentehuis. Daar werd mede door de JAG het café-voetbalelftal "De Trefpunters" opgericht. De grote publiekstrekker was het dames-elftal onder leiding van coach Tini Konings.”

“Het waren fantastische tijden”, aldus Christien Pijnenburg. "Regelmatig als ik bij de plek kom waar vroeger de Wilhelminaboom stond, krijg ik een glimlach op mijn gezicht. Die actie heeft bij ons, de jeugd van toen, toch heel wat teweeggebracht.”

Boom met een verhaal

Wanneer je een bezoekje brengt aan de Citadel in Den Bosch en je ogen goed de kost geeft, heb je ongetwijfeld al eens de vijftien meter hoge lindeboom opgemerkt. Deze staat heel fier op het zuidoostelijk gelegen bastion van de Citadel: de Wilhelminaboom. Rondom de boom zijn houten bankjes geplaatst, waar in de zomer regelmatig mensen zitten te picknicken en hun gedachten de vrije loop laten gaan. Vaak weten ze niet eens dat dit een boom is met een bijzonder verhaal.

Deze Wilhelminaboom werd ter gelegenheid van de troonbestijging van Koningin Wilhelmina geplant. Niet alleen in Den Bosch, maar in veel steden en dorpen gebeurde dat. Ga je bijvoorbeeld naar Leeuwarden, Nijmegen of… Drimmelen en je vindt er een Wilhelminaboom. Het is trouwens altijd een lindeboom, de tilia vulgaris.
In het archief van de Dienst der Genie, die in 1898 het beheer over de Citadel vierde, bevindt zich nog een verwijzing naar de festiviteiten rond de kroning. Ook over het planten van de Wilhelminaboom. Het betreft het zogeheten Garnizoensboek, een register waarin aantekeningen werden gemaakt over de werkzaamheden van de dienst. Uit de aantekeningen blijkt bijvoorbeeld ook dat op 22 april 1898 een bedrag van maar liefst
f 268,94 is besteed aan het versieren van militaire gebouwen bij de inhuldigingsfeesten te ’s-Hertogenbosch.
Als de verhalen kloppen, werd er aan de wortels van deze Wilhelminaboom een loden koker met een oorkonde bevestigd. Het blijft tot op heden echter een raadsel of de koker er nog ligt of inmiddels is vergaan. Hoewel dat laatste trouwens niet aannemelijk is. Er is wel eens geopperd de koker met oorkonde door middel van een metaaldetector op te sporen. Dit zou mogelijk zijn zonder de wortels van de boom te beschadigen. Maar zover is het nooit gekomen.
We weten dus nog steeds niet wat er op deze oorkonde staat. Of we deze ooit nog te zien krijgen? Daar kunnen we denk ik nog wel een boompje over opzetten…

Foto: De enige Wilhelminaboom van 's-Hertogenbosch staat op de Citadel. Op 31 augustus 1898 is hij onder grote belangstelling door kapitein Mansfeldt geplant. Beneden een luchtfoto van de Citadel met met links de lindeboom midden op het bastion.