Posts tonen met het label Esch. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Esch. Alle posts tonen

vrijdag 1 januari 2016

Boze moeder overste wil geld op nieuwsjaardag

...moeder overste dreigt met verdere stappen...
Lang niet iedereen kijkt – om uiteenlopende redenen - vol verwachting uit naar het nieuwe jaar. Dat was vroeger bepaald niet anders. Als we door de schepenprotocollen en notariële protocollen van de 16de, 17de en 18de eeuw bladeren, merken we dat 1 januari voor velen een niet benijdenswaardige dag is. Want nieuwsjaardag, dat betekent vooral flink dokken.

Zoals voor Jan Henrixsone van den Bogaert, Eymbert Lambert Eymbertss en Henric Diric Gilis. Samen zijn ze Henric Jan Deckerss. en Sebert Janss. nog vijftig gulden schuldig. Te betalen op nieuwjaarsdag, zo tekenen de schepenen Bogart en Berkel in Schijndel in 1558 op.

Voor Willem soone Balthazar Peeters is het niet veel beter. Hij is priester Handrick Janssen van Dommelen nog 400 carolus gulden schuldig en dat mag hij in twee delen betalen: op 1 januari 1638 (224 gulden) en op 1 januari 1639 (212 carolus gulden). En zo komen we nog een hele rij vol schuldbekentenissen tegen, met allemaal die duidelijke deadline: betalen op 1 januari.

Nemen we één ‘minnelijke overeenkomst’ nader onder de loep. En wel die van de kinderen van Adriaen Jacops. Want Jacop zoon Adriaen Jacops dacht een mooie slag te slaan toen hij een stuk akkerland – net onder Esch – verkocht aan de secretaris van de stad Den Bosch, Dirck van Kessel.  Maar Mariken, dochter van Adrian Jacops, was inmiddels ingetreden in het klooster van de “arme Clarissen”, zo staat omschreven in de akte, in Boxtel. Ze had haar erfdeel uit het bezit van haar vader ingebracht.

Maar daarbij was geen rekening gehouden met de opbrengst van het stukje akkerland onder Esch. Moeder overste, abdis van het klooster, neemt rigoureuze maatregelen: er moet geld van de verkoop van de opbrengst van het land naar het klooster. Zo niet, dan gaat het klooster verder procederen en dan kunnen de kinderen ook niet tot deling van het bezit komen.

Er wordt dus maar snel een afspraak gemaakt met deze moeder overste. Het klooster laat aantekenen dat het transport van het stuk land moet worden gewijzigd en wel op die manier dat Dirck van Kessel zal afzien van verdere afspraken. De kinderen van Adriaen Jacops zullen de som van 350 gulden betalen. Op 1 januari 1635 wel te verstaan. Gelukkig nieuwjaar…


Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
De beste verhalen via e-mail ontvangen?



maandag 21 juli 2014

Gevluchte Scheutisten in Esch

Impressie van gevluchte Belgische studenten op Sparrendaal in Vught. Wegens ruimtegebrek werden andere Belgische vluchtelingen in Esch opgevangen.


In zijn verslag van zijn bezoek aan de gemeente Esch op 4 juni 1915 schrijft de Commissaris van de Koningin over de Belgische vluchtelingen 'de bewoners van het missiehuis te Scheut zijn naar Esch gevlucht; daar verblijven thans 3 paters, 25 novicen en een paar knechts.'

Opvang Belgische Scheutisten in Esch en in Vught
Daarmee worden de Missionarissen van Scheut in Anderlecht onder Brussel bedoeld. In Vught hadden zij in 1899 landgoed Sparrendaal aangekocht en daar een buiten-klooster en seminarie voor Nederlandse missionarissen opgericht. Blijkbaar was daar niet genoeg ruimte om alle gevluchte Belgische studenten en hun leraren op te vangen. Daarom huurde de rector dichtbij huis in Esch - de vluchtelingen konden dan op Sparrendaal een handje helpen - twee huizen en een schuur. 

Tussen 12 oktober 1914 en begin 1916 was het een komen en gaan tussen Esch en Vught van Scheutisten, priesters en studenten uit Leven en andere Belgische steden. 

Vele van bovenstaande vluchtelingen waren Scheutisten uit Anderlecht in Brussel

Behulpzame burgers
De namen van deze vluchtelingen staan op lijsten, die zich bevinden in het archief van het gemeentebestuur van Esch (toegang 5002, inv.nr. 1293). Daaronder was ook een aantal burgers. Dit zijn de huizen, waar de vluchtelingen onderdak en voedsel kregen. De gemeente Esch kreeg 30 cent per dag aan rijkssteun voor elke vluchteling:

Wijk A 17 bij het gezin van J.W. van Exsel

Wijk A 29 en A 30 bij de Missionarissen Onbevlekt Hart van Maria ofwel Scheutisten. Hier hebben 56 priesters en studenten onderdak gevonden, die vandaar uit weer vertrokken zijn naar Londen en Sparrendaal in Vught. Blijkbaar zijn dit de twee huizen die de rector van Sparrendaal in Esch gehuurd had. Hoofdbewoner was leraar-missionaris Petrus F.H. Palmen (later in China gewerkt), sinds 1903 Scheutist op Sparrendaal, die hier van 28-12-1914 t/m 6-5-1915 de dagelijkse leiding had. Ook verbleef hier Gustaaf Drossens, een beroemd Scheutist-fotograaf die indrukwekkende beelden van de Eerste Wereldoorlog heeft vastgelegd. Op 8 februari 1915 waren vele priesters en studenten naar Londen vertrokken. 

Wijk B 36 bij het gezin van A.J.W. van Haaren

Wijk B 37 bij het gezin van A. Spooren

Wie de huidige adressen kent van deze huizen, of daar onderzoek naar wil doen, is van harte welkom!

Deze weken verschijnt er elke maandag een blog over de Eerste Wereldoorlog in Brabant. Houd de weblog in de gaten en maak kennis met Brabantse zaken tijdens de Eerste Wereldoorlog!

Vind je dit interessant? Lees dan ook:


maandag 30 juni 2014

Brabantse zaken tijdens de Eerste Wereldoorlog


...Bedrijvigheid in de meubelmakerij op Vluchtoord Uden...

Voor Nederland ligt de Eerste Wereldoorlog in een ver verleden. Het is niet zo tastbaar als de Tweede Wereldoorlog, omdat er geen slagvelden zijn geweest en wij geen nageslacht zijn van honderdduizenden gesneuvelde soldaten. Toch heeft de Eerste Wereldoorlog wel degelijk impact gehad op het dagelijkse leven.

Noord-Brabant heeft als grensprovincie dicht tegen het front gezeten. Langs de uitgestrekte grenslijn met België rook men de geur van dode soldaten. Zag men de rook van brandende loopgraven. Hoorde men de aanhoudende bommenregen. En voelde men de angst voor al het oorlogsgeweld. Naast de zintuiglijke ervaringen 'op afstand' hebben de Brabanders ook op eigen grondgebied de gvolgen van de oorlog ondervonden.

In een serie blogs belichten we 'Brabantse zaken' tijdens de Eerste Wereldoorlog. Bijvoorbeeld Vluchtoord Uden, een compleet uit de grond gestampt zelfvoorzienend 'dorp' voor Belgische vluchtelingen. De door de overheid opgezette Levensmiddelenbedrijven, die de tekorten zodanig moesten reguleren dat de orde gehandhaafd bleef. Het verhaal van de Belgische vluchteling Louis Pirenne, de gelijknamige vader van de oud-rijksarchivaris van Noord-Brabant. De Scheutisten, missionarissen uit België, die massaal in het dorpje Esch neerstreken. Opvallend, omdat er een missiehuis op Sparrendaal in Vught was.

De komende weken zal er elke maandag een blog verschijnen over de Eerste Wereldoorlog in Brabant. Houd de weblog in de gaten en maak kennis met Brabantse zaken tijdens de Eerste Wereldoorlog!

vrijdag 29 juni 2012

Haaren in de krant

Met het lied 'Lang zal zij leven' wordt er afscheid genomen van prinses Juliana na haar bezoek aan Haaren in 1984
Een zwaaiende prinses Juliana, een auto die total loss in de berm ligt, een ouder echtpaar dat lachend in de camera kijkt of een memorabele sportheld… Het BHIC heeft ruim 800 persfoto’s online gezet van de dorpen Biezenmortel, Esch, Haaren en Helvoirt, die tussen 1962 – 1988 in het Brabants Dagblad hebben gestaan. De thema’s van de foto’s variëren, maar er is één duidelijke overeenkomst: achter elke persfoto schuilt een verhaal dat jij misschien kent en waarop je kunt reageren. 

Je ziet foto’s van mensen die in het nieuws waren, bijvoorbeeld vanwege hun briljanten of gouden huwelijk, zoals het echtpaar Van Oirschot uit Esch, maar ook van mensen die vanwege hun bijzondere verdiensten onderscheiden zijn, zoals meneer Trier uit Haaren. Er zitten trouwens veel mooie carnavalsfoto’s in de collectie. Verkeersongelukken ontbreken helaas niet, want ook dat nieuws kwam in de krant. Kortom, Haaren zoals het er dertig à veertig jaar geleden uitzag.

Je vindt de foto’s door te gaan naar: www.bhic.nl/biezenmortel/indekrant, www.bhic.nl/esch/indekrant, www.bhic.nl/haaren/indekrant en www.bhic.nl/helvoirt/indekrant. Je komt dan bij een zestal foto’s. Van daaruit is er een link naar álle persfoto’s van de betreffende dorpskern.

Bewaar je aan sommige gebeurtenissen op deze foto’s levendige herinneringen? Aarzel dan niet en reageer! Dat gaat heel eenvoudig: rechtsboven de foto staan vier icoontjes, het derde is een tekstballonnetje. Als je daarop klikt, verschijnt een reactieveld en… schrijven maar! Het vierde icoontje, een bolletje, toont de foto ongeveer op de plattegrond. Weet je de precieze straatnaam waar de foto is genomen en vul je deze in, dan zie je de exacte plek van de foto terug op de plattegrond.
Paardenzegening in Esch in 1976
Brabantpers collectie
Het BHIC heeft in 2005 van heel Brabant persfoto’s verworven van Brabant Pers (Brabants Dagblad/Eindhovens Dagblad). Dat zijn in totaal zo’n 77.000 foto’s die gedigitaliseerd zijn. Onlangs heeft het BHIC besloten om alle persfoto’s van zijn werkgebied (17 gemeenten inclusief alle dorpen) online te zetten. De gemeente Haaren heeft hierbij de primeur. De andere gemeenten van ons werkgebied volgen dit jaar nog. 

P.S. De rechten van de foto berusten bij de fotograaf die vermeld staat bij de foto. Je kunt foto’s daarom alleen bestellen bij de betreffende fotograaf, niet bij het BHIC.

vrijdag 6 april 2012

Eerste Paasdag: Actie Wilhelminaboom!

Essche jongeren in actie op Eerste Paasdag 1973 in Esch (foto: Christien Pijnenburg)
“Oké, het heeft niet echt met Pasen te maken, maar het gebeurde wel degelijk op eerste Paasdag” schreef webbezoeker Christien Pijnenburg ons een poosje geleden. “In 1973 ongeveer een week voor Pasen besloot de Essche gemeenteraad zonder enig overleg met de buurt om de oude Wilhelminaboom te kappen. Deze mooie boom, die al jaren voor de Essche kerk had gestaan, zou verrot zijn en een obstakel voor het drukke verkeer in de Dorpsstraat.”

“Een paar jongeren uit Esch, waaronder ikzelf, vond dit maar niks en op Eerste Paasdag, ruim voor het begin van de hoogmis, plaatsten we een alternatieve boom op de inmiddels lege plek. Deze actie leverde veel positieve reacties op en we haalden zelfs de krant. Burgemeester Walboomers kon niet anders dan beloven dat er een nieuwe boom zou komen (maar helaas hebben we die nooit gezien).”

“De actie ‘Wilheminaboom’ was het begin van een aantal contacten en gesprekken met het Essche gemeentebestuur. Dat inspireerde ons clubje (variërend in de leeftijd van 15 tot bijna 20 jaar) om door te gaan als ‘Jongeren-Aktie-Groep’ (JAG). We mochten op de zolder van het oude raadhuis een soort clubgebouw inrichten, 'de soos'. Elke woensdagavond kwamen we bij elkaar om allerlei acties voor te bereiden, zoals wandeltochten, sportwedstrijden en vieringen in de kerk.”

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1982 deed de Jongerenlijst mee als Lijst 3: (staand v.l.n.r.: Corrie van Kasteren, Frans van de Langenberg, Christien Pijnenburg, Harrie Smits, Gerrit van Brunschot, en (gehurkt v.l.n.r.) Marina van der Rijdt, Andre van Kreij, Henk Vorstenbosch, Jan van Gerven en Bert Witlox (foto: Christien Pijnenburg).
In 1974 kwam uit deze groep de politieke Jongerenlijst voort. Je kunt je voorstellen dat die bij de gemeenteraadsverkiezingen voor een ware aardverschuiving binnen de Essche politiek zorgde. Sterker nog: de nieuwe partij haalde meteen twee zetels en mocht zelfs een wethouder leveren. Maar door onervarenheid en jeugdige naïviteit slaagden de partij er natuurlijk niet in de zittende raadsleden binnen zijn gelederen te houden.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1982 deed de Jongerenlijst mee als Lijst 3. Als lijsttrekker trad Christien Pijnenburg toen op, samen met Jan van Gerven. Christien: "We waren beiden inmiddels oud genoeg om zelf gekozen te worden. De Jongerenlijst is blijven bestaan tot en met de gemeentelijke herindeling van 1996. De partij ging op in Samenwerking ’95.”

De grootste publiekstrekker: het dames voetbalelftal: Achterste rij v.l.n.r. Sjan van Kasteren, Francien van Schijndel, Mieke van Kreij, Marietje van Dijk, Corrie van Kasteren, Marleen van Gerven en Tini Konings. Voorste rij v.l.n.r.
Corrie Scheutjes, Lia Pijnenburg, Willie Nouws, Alie Heyerman en Marie-José den Ouden. (foto: Christien Pijnenburg)

“De JAG had zijn stamcafé in "Het Essche Trefpunt" tegenover het oude gemeentehuis. Daar werd mede door de JAG het café-voetbalelftal "De Trefpunters" opgericht. De grote publiekstrekker was het dames-elftal onder leiding van coach Tini Konings.”

“Het waren fantastische tijden”, aldus Christien Pijnenburg. "Regelmatig als ik bij de plek kom waar vroeger de Wilhelminaboom stond, krijg ik een glimlach op mijn gezicht. Die actie heeft bij ons, de jeugd van toen, toch heel wat teweeggebracht.”

woensdag 9 november 2011

Aan de vooravond van de jaren vijftig

Zelf ooit "gids" geweest? Of in Esch? Of liefhebber van historische foto's? Het maakt niet uit waarom je deze foto's nu gaat bekijken. Maar ze zijn onwaarschijnlijk mooi. Alles ademt die typerende sfeer, aan de vooravond van de jaren vijftig. Dus kijk en geniet.

Created with flickr slideshow.
 
En? Teveel gezegd? Wil je de hele serie van dit kamp zien, kijk dan op Flickr. Op zoek naar andere gidsen? Klik dan eens hier. Was je zelf betrokken bij een dergelijk gidsenkamp? Vertel dan je verhaal en blaas deze foto's nieuw leven in!

woensdag 1 juni 2011

Met je blote voeten in het gras

Dauwtrappen betekent ook genieten van de ochtendzang van vroege vogels...
Morgen is het Hemelvaart. Tegenwoordig wordt deze dag ook vaak geassocieerd met dauwtrappen. Veel mensen gaan er dan vroeg op uit en maken een wandeling in de natuur of gaan een eindje fietsen.

Dit dauwtrappen voert trouwens terug op een gebruik uit een ver verleden. Mensen stonden toen op Hemelvaartsdag om drie uur 's nachts op, wandelden met hun blote voeten door het gras, dansten en zongen. Van dit ritueel zou een magische en genezende werking uitgaan…

Gerard (Graad) Pijnenburg bij de bierpomp. Hij was de eerste
biertapper van Esch, daarvoor gevraagd door burgemeester Smits, Esch 1965

Ook in het Brabantse dorp Esch (gemeente Haaren) zitten ze op Hemelvaartsdag niet stil. Niet dat ze dan aan dauwtrappen doen! Nee, morgen vindt daar weer het jaarlijkse Essche Bierpompfeest plaats. Alle nieuwe inwoners worden dan in aanwezigheid van de burgemeester van Haaren, de heer Frans Ronnes, feestelijk ingehaald tijdens een gezellig dorpsfeest. Ze krijgen een lunch aangeboden in dorpshuis De Es en een bierpul, die door de onbezoldigd biertapper gevuld wordt aan de dorpspomp. Onder het genot van dit “gerstennat” volgt een programma vol met kennismakingsmomenten. Het hele dorp doet mee!

Wil je het fijne weten over dit Essche Bierpompfeest? Ga dan ook eens naar onze BHIC-site. Daar vind je trouwens ook veel andere verhalen en foto’s van en over Esch.

Romeinse grafvondst: een beeld van Bacchus met sater en panter, uit een stuk barnsteen gesneden. Het origineel staat in het Noordbrabants Museum in 's-Hertogenbosch. Een replica gemaakt door kunstenaar Nico van Leest staat op de bierpomp in het centrum van Esch.

vrijdag 23 juli 2010

"Akela, wij doen ons best!"


Herinneringen van een gids:

“Na het ontbijt volgde eerst corvee, nog voordat het dagprogramma van start ging. We deden snel de afwas en toen klonk de bel alweer om alle groepjes te verzamelen. "Zingen!", klonk het in de open ruimte. Niet lang daarna vormde de hele groep heel gedisciplineerd een mooie kring en zette de kampleidster het kamplied uit volle borst in. Oh ja, ik zal nooit die knopen vergeten die je moest leren maken; van die mooie waarmee je uit een boom omlaag kon glijden, terwijl je dat touw na afloop weer heel gemakkelijk los kon krijgen. Dan dacht ik: “Mij krijgen ze die boom niet in!” ’s Middags gingen we heerlijk zwemmen in het meer iets verderop of spannende speurtochten maken door het bos, terwijl de avondschemer al kwam opzetten. En slapen in een tent en koken op een eenpits gasbrandertje… Het was een groot spektakel!”

Ook deze zomer gaan er weer duizenden kinderen op scoutingkamp. Velen zelfs naar de JubJam100 in Roermond. Dit omvangrijke evenement vindt plaats van 26 juli tot en met 4 augustus en wordt georganiseerd ter gelegenheid van 100 jaar Scouting. Want een jubileumjaar kan niet zonder jubileumkamp.

Wil je meer weten over Esch, Biezenmortel, Haaren en Helvoirt? Kijk dan eens in onze online geschiedenisboekjes van Haaren, of neem een kijkje in de fotocollectie van Esch op Flickr.

Foto: "Wie heeft er dorst?", gidsenkamp in Esch, 1949