Bliksembezoek per schietschouw

Een zogenaamde 'scietschouw' klaar om het ijs op te gaan

Begin 1814 trekt het Franse leger zich geleidelijk terug uit Nederland. En sinds 30 november van het jaar daarvoor staat, in de persoon van prins Willem Frederik, weer een Oranjevorst aan het roer. Diens zoon, erfprins Willem, 21 jaar oud, is opperbevelhebber van het Nederlandse leger. 

Gesteund door Pruisische troepen neemt hij na een wekenlang beleg op 26 januari de vesting 's-Hertogenbosch in. Noord-Brabant is nu grotendeels in Nederlandse handen.

Protestantse vorst

Erfprins Willem

Erfprins Willem heeft iets speciaals met Zuid-Nederland, en vooral met Tilburg. Dat zal zeker later duidelijk worden tijdens zijn koningschap (1840-1849), maar in februari 1814 blijkt al zijn interesse in het Brabantse.
Om te beginnen brengt hij vanuit 's-Hertogenbosch onverwachts een bezoek aan Tilburg. Daarna maakt ook de regio ten noordoosten van 's-Hertogenbosch kennis met Willem, die natuurlijk niet zomaar rondreist: hij heeft soldaten nodig, en zeker in de regio Oss wil men niet vechten in dienst van een protestantse vorst!

'IJsschuitje'
Op 21 februari arriveert de prins in winters Orthen, in een "cierlijk toegesteld ijsschuitje", dat getrokken wordt door enkele Bosschenaren op schaatsen. Daar stapt het gezelschap over in een koets, die over de dijken verder hobbelt richting Empel, Gewande en Alem, gevolgd door een aantal schaatsers.

Dorpssecretaris Dirk Luijcx van Breugel en de heer L.D. van Tengnagel de Raad vormen het ontvangstcomité. Ten huize van de secretaris maakt de prins 's avonds kennis met burgemeester Lucas Bokstart, de pastoor en de dominee. De kerkklokken luiden, de vlaggen zijn uitgestoken en het "huis der gemeente" is feestelijk verlicht.

De volgende ochtend reist het vorstelijk gezelschap per overdekte schietschouw of sleeschuit over het ijs van de bevroren Beerse Maas van Lithoijen naar Oss. Bij de weduwe van de vroegere schout Le Heu in huis spreekt Willem met deken Duchateau en andere geestelijken uit de regio. Daarmee verdwijnt de kou uit de lucht: het is feest in Oss en de schuttersgilden presenteren zich! Nadien vertrekt de schietschouw weer, richting Lithoijen en Oijen, met aan boord een tevreden prins.

Dit verhaal verscheen eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door: 
Henk Buijks

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 
- Heesch op stoom!
- Gevecht met het water

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Say yes to the (black?) dress

Op weg naar de kerk. Mill en Sint Hubert, 24 april 1993

Voor sommige vrouwen is het bíjna net zo belangrijk als het geven van je ja-woord: welke jurk trek ik aan tijdens mijn bruiloft? NET5 gooit momenteel niet voor niets hoge ogen met Say Yes to the Dress. Trouwen wordt al snel met wit geassocieerd maar wist je dat het vroeger heel gewoon was om in het zwart te trouwen? 

Dat werd al snel duidelijk tijdens de tentoonstelling in Lithoijen, eind vorig jaar. De eerste witte jurk dook daar op in 1923. Daarvoor was zwart de standaardkleur voor de bruidsjurk. Tot de 19de eeuw hulden bruidjes zich in verschillende kleuren. Vaak haalden ze hun beste jurk uit de kast om er geen te moeten kopen. Er wordt wel eens gesteld dat het huwelijk van koningin Victoria hierin verandering bracht; zij huwde in 1840 in een wit, zijden exemplaar. Dan heeft toch nog een krappe eeuw geduurd voordat die trend terug te zien is bij de Nederlandse bruiden.En ook daarna bestaat er niet één stelregel en wordt ook de zwarte jurk nog wel eens uit de kast gehaald.

Bij het BHIC hebben we stapels trouwfoto's in ons archief. Met zeer uiteenlopende bruidsjurken en bruiden. In willekeurige volgorde:

Huwelijk A. Horst-Noest aan de Taalstraat 29 in Vught, 24 juli 1945

Huwelijk A. van Heesch-de Wit in Vught, 7 augustus 1947

Het bruidspaar A. Nederveen van de Esscheweg 71 in Vught, 25 november 1948

Nog niet genoeg gezien? Op Flickr hebben we een mooi setje Trouwen in Brabant voor nog veel meer. Maar die van jou ontbreekt nog! Trouwde jij in de jaren zeventig in spijkerpak? Of koos je voor een traditionele outfit? Scan je trouwfoto in en deel 'em met ons!

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Bruidjes te kust en te keur
- Vier bruidsparen op één dag

Lithoijens Familiealbum 2

Regiohistoricus op pad...

 

Op donderdag 15 november 2012 wordt in Lithoijen een expositie geopend met foto’s van bruidsparen uit het Maasdorp. We meldden dit al eerder in ‘Brabant Bekijken’. Minder bekend is misschien nog dat er die dag ook een boek verschijnt: deel 2 van het Lithoijen’s Familiealbum!

Eén jaar geleden presenteerden Carla en Frans Heeren met gepaste trots het eerste deel van het Lithoijen’s Familiealbum. Deze publicatie vloeide voort uit de fototentoonstelling die Frans Heeren in april 2010 samenstelde uit fotoalbums van tientallen dorpsgenoten. Maar na de verschijning van deel 1 hield de toestroom van foto’s niet op. Er bleek ruim voldoende materiaal te zijn voor een tweede album, en misschien zelfs voor een derde….

Maar nu ligt dus deel 2 op tafel. Bij het doorbladeren valt op dat op veel foto’s wordt geposeerd. Logisch ook, want vooral vóór 1950 was lang niet iedereen een camera rijk. Als het even kon, trok je dus je zondagse kleren aan, voordat je op de foto ging. Later lieten mensen zich gemakkelijker betrappen door het oog achter de lens. Bijna alle foto’s zijn in of bij het dorp gemaakt. Slechts ’n enkele keer is er sprake van een uitstapje (Scheveningen) of van een vakantiekamp. Er moest vooral gewerkt en gekerkt worden , maar er was zeker ook tijd voor gezelligheid thuis en voor sport en toneel.

Toch komt soms de ‘grote geschiedenis’ langs in Lithoijen, dat natuurlijk niet helemaal op zichzelf staat: overstromingen van de Maas of ‘de Beers’, joodse kinderen in het dorp (onderduikers?), emigratie naar de V.S. Ook wordt achter dagelijkse taferelen de nuchtere werkelijkheid zichtbaar. Op klassenfoto’s van vroeger is uit de kleding van de kinderen op te maken dat de sociaal-economische verschillen ook binnen dit dorp groot waren. En overal duiken pastoors, paters en zusters op: de Rooms-Katholieke Kerk was alom aanwezig. Eveneens opvallend is de vooroorlogse middenstand in Lithoijen. Voor de dagelijkse boodschappen hoefde je niet het dorp uit!

Nieuwsgierig geworden? Dan zeker een bezoek brengen aan de bruidsparenexpositie in Lithoijen. Het album is daar te koop voor 42 euro. Na afloop van de tentoonstelling is het boek alleen verkrijgbaar via Frans Heeren (tel. 0412-482216; e-mail: ontwerpbureau.heeren@planet.nl).

Bruidjes te kust en te keur!

Elkaar innig kussend, knielend voor het maria altaar of poserend in het park, met of zonder bruidskinderen… Een prachtige collectie bruidsfoto’s van (oud) Lithoijenaren vormt het thema van een tentoonstelling die in de maand november plaatsvindt in Lithoijen. Waar precies? In de Heilige Remigiuskerk natuurlijk, omdat deze tentoonstelling speciaal ter gelegenheid van de afsluiting van de restauratie van deze kerk is samengesteld.  

“De afgelopen twee jaar hebben we zo’n 550 trouwfoto’s ingezameld van (oud) Lithoijenaren die hier zijn geboren of als kind zijn opgegroeid. Veel Lithoijenaren hielpen ons mee door binnen hun eigen familie zo veel mogelijk trouwfoto’s te verzamelen”, verteld Frans Heeren enthousiast. Hij houdt zich al 'n aantal jaren actief bezig met cultuurhistorisch erfgoed in zijn woonplaats en in de voormalige gemeente Lith. Samen met de Heemkundekring Maasdorpen in de gemeente Lith en het parochiebestuur heeft hij deze tentoonstelling samengesteld.  

“De tentoonstelling laat een prachtig tijdsbeeld van 100 jaar bruidsfoto’s zien. Het veranderen van de bruidsmode, de manier van fotograferen, de creativiteit van de fotograaf, noem maar op. Een foto waarop ook de kinderen van het bruidspaar staan, die voor het huwelijk zijn geboren, was 50 jaar geleden ondenkbaar.” Oud Lithoijenaar Pieter de Laat heeft speciaal voor deze tentoonstelling gedichten over het huwelijk geschreven. Deze gedichten hangen tussen de foto’s.

De organisatie heeft eraan gedacht de tentoonstelling zodanig in te richten dat deze voor iedereen toegankelijk is. Dus ook voor mensen die moeilijk ter been zijn of slechtziend. Heb je na afloop zin in een kopje koffie en wil je met anderen napraten of herinneringen ophalen? Dat kan, want tijdens de tentoonstellingsdagen wordt de Koenraadtzaal (naast de kerk) speciaal hiervoor ingericht. Je kunt dan gelijk een korte presentatie zien van de restauratie van de kerk. Ook het Remigiusmuseum op de koorzolder is tijdens de tentoonstellingsdagen geopend.

Nog een tip: Begin november komt deel 2 van het ‘Lithoijen’s Familiealbum’ uit. Tijdens de tentoonstellingsdagen start de verkoop van dit mooie, rijk geïllustreerde boekwerk. Het bestaat uit veel niet eerder gepubliceerde foto’s van Lithoijen in de vorige eeuw. Verder veel familiefoto’s van Lithoijenaren! 

Kortom, tal van redenen om in november naar Lithoijen af te reizen!

Informatie: Frans Heeren, tel. 0412-482216 / ontwerpbureau.heeren@planet.nl