Posts tonen met het label sigarenfabrikanten. Alle posts tonen
Posts tonen met het label sigarenfabrikanten. Alle posts tonen

vrijdag 22 mei 2015

Massaontslag in Boxmeer!

Eén van de sigarenfabrieken in Boxmeer ná het ontslag, rond 1910
Wie denkt dat de vele massaontslagen een product zijn van de 21e eeuw als gevolg van de economische crisis, heeft het mis. Ook eind negentiende eeuw was het soms moeilijk om brood op de plank te krijgen en de arbeidsomstandigheden waren ronduit slecht. In 1895 maakten enkele 'socialisten' een vuist voor de Boxmeerse sigarenmakers, die vervolgens hun werk neerlegden. Voorgoed, zo bleek later, toen zij door de burgemeester en de pastoor (!) werden ontslagen...

Staking!
Aan het einde van de negentiende eeuw vormden zich vele socialistische organisaties, die de problemen van de arbeidersklasse aan de kaak wilden stellen. In februari 1895 probeerden enkele socialisten zo'n organisatie in Boxmeer in het leven te roepen, namelijk de 'Nederlandschen Sigarenmakers en Tabaksbewerkers Bond.' Negentien sigarenmakers gingen hier grif op in en werden lid van deze bond.

Strooibiljet van de bond: wie durft er wél op te staan voor de 19 arbeiders?
De sigarenfabrikanten zagen dit met lede ogen aan en stelden de negentien arbeiders voor de keuze: of de bond de rug toekeren of de fabriek verlaten! Ze moesten namelijk niets hebben van deze 'rooie rakkers.' De betrokken sigarenmakers bleven echter lid van de bond en werden tijdelijk uit de stakingskas betaald.

Rooie rakkers?
Hoe moedig deze keuze misschien ook was, het betekende wel dat bijna twintig sigarenmakers zonder werk kwamen te zitten en hun (vaak grote) gezinnen niet konden voeden. Langzamerhand raakte de stakingskas leeg, werden hun oude arbeidsplaatsen door anderen opgevuld en moesten de stakers dus noodgedwongen op zoek naar nieuw werk.
 
Advertentie in het Boxmeers Weekblad van augustus 1895: wie neemt de plaats van de ontslagen arbeiders in?
De sigarenmakers uit Boxmeer werden dus massaal ontslagen door de burgemeester en de pastoor van het dorp, omdat ze lid werden van een 'socialistische bond.' Maar was dit ook echt zo? Volgens de NSTB zelf was dit geenszins het geval! 'Welnu, de Ned. Sigm-. en Tabakbew. Bond is bij geen der kerkelijke of politieke partijen aangesloten. Zij is dus geen christelijke, maar ook geen socialistische vereeniging.' Ze halen zelfs paus Leo XIII aan, die wijst op de slechte toestand van arbeiders in Europa.

Onbescheiden burgemeester
De NSTB is er heel duidelijk over in hun strooibiljet en beschuldigen de Boxmeerse burgemeester en pastoor voor het drama dat zich heeft voltrokken: 'De Pastoor toch heeft veel kwaad van den Ned. Sig. en Tabakbew. Bond gezegd, doch was niet te spreken toen wij kwamen om die leugens te weerleggen. De Burgemeester was zeer onbescheiden en wees ons als 't ware de deur.' Maar het wordt nog mooier; de burgemeester verzekerde de bond dat hij de fabrikanten zoveel mogelijk zou steunen en de 19 arbeiders zoveel mogelijk zou tegenwerken!

Een onverbiddelijke priester en bruuske burgemeester

Hoe het afliep met de arme sigarenmakers zelf? De Boxmeerse fabrieksdeuren bleven voor hen potdicht en zij zochten hun geluk elders, vaak in Duitsland...

Lisette Kuijper

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Exotische sigaren uit Grave
- Malle Pietje met zijn sigaar...

maandag 23 juni 2014

Sigaartje erbij?

Prachtig briefhoofd van sigarenfabriek én hofleverancier Karel I uit Eindhoven

Tegenwoordig wordt er meer geld gestoken in campagnes om van het roken af te komen dan voor sigaretten en sigaren. Denk maar aan de reclames van nicotinepleisters en de afschrikwekkende teksten op sigarettenpakjes. Dat was begin en halverwege de twintigste eeuw wel anders! Diverse sigarenfabrieken maakten al een heel werk van hun briefhoofden, die soms wel een halve pagina in beslag namen!

Sigarenfabriek 'In de Zwaan' uit Boxtel
Hierboven kon je al een prachtig exemplaar zien van Karel I sigarenfabrieken uit Eindhoven. Op papier ziet de brief er overigens nóg indrukwekkender uit, omdat de rode letters met extra glans zijn gedrukt.

Hiernaast is een rekening te vinden van de sigarenfabriek 'In de Zwaan' uit Boxtel, waarin de fabrikant ook meteen vist naar goede mond-op-mond reclame: 'Wij wenschen u goede ontvangst en hopen dat de zending Uwe volle goedkeuring zal wegdragen om daardoor weldra met Uwe verdere gunstige berichten te mogen worden vereerd.'

Het briefhoofd van de landelijke tabaksfabriek Van Nelle spant echter de kroon. Bijna een halve pagina is ingeruimd voor de prachtige tekening. Ook in Brabant had deze fabriek enkele vestigingen, namelijk in 's-Hertogenbosch en in Breda.

Uitgebreid briefhoofd van tabaksfabriek Van Nelle

Volgende week: Graafse sigarenetiketten!
Niet alleen de briefhoofden van sigarenfabrieken kunnen gezien worden als ware kunstwerken, ook sommige sigarenetiketten zijn prachtig om te zien. Volgende week zullen we enkel exemplaren uit Grave laten zien, waar in de twintigste eeuw ook een sigarenfabriek heeft gestaan. 






Vind je dit interessant? Lees dan ook:



maandag 7 januari 2013

Over Vondel en faillissementen

...van het dossier uit het archief van de Arrondissementsbank Den Bosch... 
De Remmington schrijfmachine was - met een waarde van 55 gulden - het duurste apparaat dat te vinden was in de NV Gomarus Sigarenfabrieken, v/h Norbert van Reuth in Eindhoven. Het bedrijf ging failliet in 1938 en daarom werd een lijst opgemaakt van de inventaris van de fabriek. De inventarislijst geeft een aardige inkijk in de bedrijfsvoering. Vanaf dit jaar zijn deze stukken openbaar.

Het feit dat er honderd zitplaatsen waren, zegt iets over het arbeidsproces in de fabriek van Norbert van Reuth. Met verder 'drie oude stoelen' - à 75 cent - en een 'bruin geverfd bureautje' - met een geschatte waarde van 4 gulden 50 probeer je je een beeld te vormen hoe Van Reuth zijn bedrijf heeft gerund.

Ten eerste is de keuze voor de naam van het bedrijf opvallend: Gomarus, bekend als voorman van de contraremonstranten. De link naar sigaren is niet direct duidelijk. Maar Van Reuth stond bekend om zijn liefde voor de literatuur. Volgens overlevering ging hij lezend naar zijn werk en kwam hij na de middagpauze weer lezend terug. Hij publiceerde over Vondel in de nieuwe reeks van de Dietsche Warande. Vondel en Gomarus waren tijdgenoten in de gouden eeuw. Zou dat het aanleiding zijn geweest om de fabriek hiernaar te noemen? We weten het niet. Wel is na te gaan hoe de fabrieken van Gomarus eruit hebben gezien want dat vinden we op deze site van Ouw Woensel.
...van de inventarislijst...
Verder zien we op de inventarislijst van Van Reuth dat een 'electrische klok' twee gulden waard is en het kacheltje met kolenkit zeven gulden. Alles bijelkaar komt deurwaarder Gerardus van Hoorn uit op een bedrag van 1626 gulden en 70 cent. Daarna wordt het bedrijf opgeheven 'door insolventie na faillissement'. Einde van de exploitatie van een sigarenfabriek 'met al hetgeen daartoe in den ruimsten zin behoort'.

Meer weten? In het archief van de Arrondissmentsrechtbank Den Bosch valt veel meer te ontdekken, ook over faillissementen van bijvoorbeeld de Stoomschoenenfabriek Van Schijndel te Waalwijk, Germania Schoenencentrale te Den Bosch en fabriek Hollandsche Stoel en Meubelindustrie in Oirschot. Maar ook Vereniging de Katholieke Kring uit Den Bosch, Coop. Vereniging de Unie van verzekerden ter behartiging hunner belangen bij verzekeraars te Den Bosch, Maatschappij tot exploitatie Radiocentrale St. Jan te Den Bosch gingen in 1938 over de kop. Tussen de stukken vinden we overigens ook één bank die zijn hoofd niet boven water wist te houden; die van Leon Hartog, bankier in Waalwijk. Failliet door frauduleus gedrag.