Massaontslag in Boxmeer!

Eén van de sigarenfabrieken in Boxmeer ná het ontslag, rond 1910

Wie denkt dat de vele massaontslagen een product zijn van de 21e eeuw als gevolg van de economische crisis, heeft het mis. Ook eind negentiende eeuw was het soms moeilijk om brood op de plank te krijgen en de arbeidsomstandigheden waren ronduit slecht. In 1895 maakten enkele 'socialisten' een vuist voor de Boxmeerse sigarenmakers, die vervolgens hun werk neerlegden. Voorgoed, zo bleek later, toen zij door de burgemeester en de pastoor (!) werden ontslagen...

Staking!
Aan het einde van de negentiende eeuw vormden zich vele socialistische organisaties, die de problemen van de arbeidersklasse aan de kaak wilden stellen. In februari 1895 probeerden enkele socialisten zo'n organisatie in Boxmeer in het leven te roepen, namelijk de 'Nederlandschen Sigarenmakers en Tabaksbewerkers Bond.' Negentien sigarenmakers gingen hier grif op in en werden lid van deze bond.

Strooibiljet van de bond: wie durft er wél op te staan voor de 19 arbeiders?

De sigarenfabrikanten zagen dit met lede ogen aan en stelden de negentien arbeiders voor de keuze: of de bond de rug toekeren of de fabriek verlaten! Ze moesten namelijk niets hebben van deze 'rooie rakkers.' De betrokken sigarenmakers bleven echter lid van de bond en werden tijdelijk uit de stakingskas betaald.

Rooie rakkers?
Hoe moedig deze keuze misschien ook was, het betekende wel dat bijna twintig sigarenmakers zonder werk kwamen te zitten en hun (vaak grote) gezinnen niet konden voeden. Langzamerhand raakte de stakingskas leeg, werden hun oude arbeidsplaatsen door anderen opgevuld en moesten de stakers dus noodgedwongen op zoek naar nieuw werk.
 

Advertentie in het Boxmeers Weekblad van augustus 1895: wie neemt de plaats van de ontslagen arbeiders in?

De sigarenmakers uit Boxmeer werden dus massaal ontslagen door de burgemeester en de pastoor van het dorp, omdat ze lid werden van een 'socialistische bond.' Maar was dit ook echt zo? Volgens de NSTB zelf was dit geenszins het geval! 'Welnu, de Ned. Sigm-. en Tabakbew. Bond is bij geen der kerkelijke of politieke partijen aangesloten. Zij is dus geen christelijke, maar ook geen socialistische vereeniging.' Ze halen zelfs paus Leo XIII aan, die wijst op de slechte toestand van arbeiders in Europa.

Onbescheiden burgemeester
De NSTB is er heel duidelijk over in hun strooibiljet en beschuldigen de Boxmeerse burgemeester en pastoor voor het drama dat zich heeft voltrokken: 'De Pastoor toch heeft veel kwaad van den Ned. Sig. en Tabakbew. Bond gezegd, doch was niet te spreken toen wij kwamen om die leugens te weerleggen. De Burgemeester was zeer onbescheiden en wees ons als 't ware de deur.' Maar het wordt nog mooier; de burgemeester verzekerde de bond dat hij de fabrikanten zoveel mogelijk zou steunen en de 19 arbeiders zoveel mogelijk zou tegenwerken!

Een onverbiddelijke priester en bruuske burgemeester

Hoe het afliep met de arme sigarenmakers zelf? De Boxmeerse fabrieksdeuren bleven voor hen potdicht en zij zochten hun geluk elders, vaak in Duitsland...

Lisette Kuijper

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Exotische sigaren uit Grave
- Malle Pietje met zijn sigaar...

Exotische sigaren uit Grave

Prachtig sigarenetiket van de Graafse sigarenfabriek 'De Indische Post'

Wie nu door de Graafse straten wandelt, kan zich maar moeilijk voorstellen dat middenin het oude centrum een sigarenfabriek was gevestigd. Deze fabriek, 'De Indische post' van Vollenberg & Zoon, heeft het vestingstadje halverwege de twintigste eeuw ongeveer een decennium lang van sigaren voorzien. Die sigaren waren verpakt in doosjes met prachtige etiketten, waarvan enkele gelukkig bewaard zijn gebleven...

Brand in de Rogstraat!

Rekening van de Graafse sigarenfabriek uit 1948

In 1942 werd een bestaand pand aan de Rogstraat 24 verbouwd tot fabriek en kantoor van de sigarenfabriek 'De Indische Post'. Het ontwerp kwam van de architect Schütz uit Den Bosch.

Hiernaast is een rekening te zien van een bedrijf waarmee de heer Vollenberg goede zaken deed. Deze persoon bestelde maar liefst 1000 sigaren bij de 'Indische Post'!

Al snel kwam er een einde aan de werkzaamheden in de fabriek door een brand, die het pand in 1952 in de as legde. In 2012 is door stichting Graeft Voort een tegeltableau opgehangen in het halletje van Rogstraat 24 ter herinnering aan de voormalige sigarenfabriek.   

 

Exotische etiketten

Vorige week zagen we al prachtige briefhoofden van verschillende sigarenfabrieken. Maar de fabrikanten probeerden op meerdere manieren hun handel te slijten. Hieronder zijn enkele voorbeelden te zien van verschillende sigarenetiketten van de Graafse fabriek, waarop prachtige tekeningen te zien zijn.

 

  

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 

- Van kladje tot reclame: over werken bij Iduna 

- Van sigarenfabriek tot woonwijk: Boxtel in beeld

Sigaartje erbij?

Prachtig briefhoofd van sigarenfabriek én hofleverancier Karel I uit Eindhoven

Tegenwoordig wordt er meer geld gestoken in campagnes om van het roken af te komen dan voor sigaretten en sigaren. Denk maar aan de reclames van nicotinepleisters en de afschrikwekkende teksten op sigarettenpakjes. Dat was begin en halverwege de twintigste eeuw wel anders! Diverse sigarenfabrieken maakten al een heel werk van hun briefhoofden, die soms wel een halve pagina in beslag namen!

Sigarenfabriek 'In de Zwaan' uit Boxtel

Hierboven kon je al een prachtig exemplaar zien van Karel I sigarenfabrieken uit Eindhoven. Op papier ziet de brief er overigens nóg indrukwekkender uit, omdat de rode letters met extra glans zijn gedrukt.

Hiernaast is een rekening te vinden van de sigarenfabriek 'In de Zwaan' uit Boxtel, waarin de fabrikant ook meteen vist naar goede mond-op-mond reclame: 'Wij wenschen u goede ontvangst en hopen dat de zending Uwe volle goedkeuring zal wegdragen om daardoor weldra met Uwe verdere gunstige berichten te mogen worden vereerd.'

Het briefhoofd van de landelijke tabaksfabriek Van Nelle spant echter de kroon. Bijna een halve pagina is ingeruimd voor de prachtige tekening. Ook in Brabant had deze fabriek enkele vestigingen, namelijk in 's-Hertogenbosch en in Breda.

Uitgebreid briefhoofd van tabaksfabriek Van Nelle

Volgende week: Graafse sigarenetiketten!

Niet alleen de briefhoofden van sigarenfabrieken kunnen gezien worden als ware kunstwerken, ook sommige sigarenetiketten zijn prachtig om te zien. Volgende week zullen we enkel exemplaren uit Grave laten zien, waar in de twintigste eeuw ook een sigarenfabriek heeft gestaan. 

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

-  Van sigarenfabriek tot woonwijk: Boxtel in beeld

-  Roken naar hartenlust...

Van sigarenfabriek tot woonwijk: Boxtel in beeld

...klik op de afbeelding voor een vergroting...

In een kleine werkplaats en met geleend geld van zijn moeder begon Sjef van Susante begin vorige eeuw een bedrijfje aan de Stationsstraat van Boxtel. Een paar decennia later werkte er driehonderd medewerkers bij de sigarenfabriek Van Susante. Inmiddels zijn de sporen van deze belangrijke industrie bijna verdwenen uit de straten van Boxtel.

...met behulp van deze foto's is de fotomontage gemaakt...

Sjef van Susante had eerst het vak geleerd in Bergeijk en Oisterwijk. Daarna ging hij met vijf sigarenmakers in Boxtel aan de slag. Vanwege personeelstekort opende hij al snel filialen in de Kempen waar volop goedkope arbeidskrachten voorhanden waren. Maar dat is allemaal verleden tijd.

                    

Inmiddels is het precies een eeuw geleden dat Van Susante een nieuwe fabriek opende aan de toenmalige Korte Kerkstraat, nu Pastoor Erasstraat. Ruim tachtig jaar later ging het pand tegen de vlakte om plaats te maken voor woningbouw. Deze transformatie werd mooi in beeld gebracht door Louis van der Schoot, bewerkt door Meine Steenbakkers. De vader van Louis werkte als sigarenmaker nog in deze fabriek, tot 1970: het jaar van zijn pensioen. De oude foto’s dateren uit 1991, de huidige foto’s zijn dit jaar gemaakt.

...klik op de vergroting om goed te zien hoe deze foto's in elkaar schuiven...

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Molen verplaatst zonder één druppel te morsen
- Terug in de tijd in de Kampina