Van lauwerkrans naar voorzittershamer

...gehuldigd als voetballer van het Olympisch voetbalteam van 1920...

Het is een opmerkelijke carrière, die van jonkheer Herman Carel Felix Clotilde von Heijden ("zeg maar Felix"). Als voetballer van Quick Nijmegen werd hij opgeroepen om deel te nemen aan de Olympische Spelen van 1920 in Antwerpen. Maar zijn naam staat nu vooral in de boeken als de man die meer dan 30 jaar burgemeester was van Rosmalen.

...en geportretteerd als burgemeester van Rosmalen...

Eigenlijk was de 30-jarige Felix reservespeler. Maar een aantal basisspelers haakte af toen de gouden medaille niet meer haalbaar was; dé kans voor Von Heijden. De wedstrijd tegen Spanje waarin Von Heijden speelde - zijn enige interland ooit - werd verloren en dus ging hij met brons naar huis. Maar volgens het Rotterdamsch Dagblad lag het zéker niet aan de toekomstige burgemeester: 

...Von Heijden als 'nagenoeg de ster van het veld'...

Kortom, een begenadigd man. Want ook met het tennisracket wist hij wel raad. Samen met Leopold August Nypels won hij in 1918 het Nederlands kampioenschap tennis heren dubbel. Ook dat nog.  

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Uden, bakermat van Nederlands volleybal

- Aftrap

Lees mee in de dagrapporten van de politie Oss

Niet alle archieven die in onze depots zijn ondergebracht, zijn meteen openbaar. Voor 5 procent geldt - omwille van de privacy van nog levende personen, onevenredige benadeling of andere belangen - een beperking op de openbaarheid. Maar die beperking geldt altijd maar voor een bepaalde periode; zodra die is afgelopen, zijn die stukken in te zien. Ieder jaar komen er op die manier nieuwe archieven "bij". Lees maar mee.

Dagrapporten van de politie zijn een prachtige bron voor kleine overtredingen tot het aanhouden van misdadigers. De rapporten leveren vaak levendige verhalen op. Wat te denken van de voetbalwedstrijd van Baronie Breda tegen Wilhelmina Den Bosch op 12 juni 1939? Daar krijgt een speler iets wat we tegenwoordig zouden omschrijven als een rotschop. De betreffende speler moet in ieder geval met een ambulance worden vervoerd. De dienstdoende agent omschreef het voorval als volgt:

...Groter zien? Klik dan op de afbeelding...

Of wat te denken van de volgende kwestie? Rond de afgelopen jaarwisseling stond het vuurwerk sterk ter discussie. Maar ook in juli 1938 wordt soms geklaagd over het gebruik hiervan. De stationschef ziet dat 'opgeschoten jeugd' reizigers nagooit met vuurwerk. Niet zo maar vuurwerk maar zevenklappers, zoals er tussen haakjes achterstaat. Kennelijk volstond de waarschuwing van de agent dat dát niet mocht...

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Boekelse veldwachters
- Crimineel of niet

Een regenprijsvraag (en nog veel meer!)

De regiohistoricus vertelt...

Enkele weken geleden schonk een bezoeker het BHIC ’n aantal afleveringen van het weekblad Het Leven. Geïllustreerd, jaargang 1935. Opmerkelijk daarin was een regenprijsvraag: raden hoeveel millimeter regen er een van de komende weken zou vallen. Daar kon je 25 gulden mee winnen. Zou wel ’n leuk ideetje zijn geweest voor de zomer van 2012!

Maar natuurlijk was er in Het Leven meer interessants te lezen en te bekijken. Met stip op 1 stond het wekelijkse verhaal over “de Ossche onderwereld”. In 1935 was ’n groot aantal strafzaken aangaande de Bende van Oss onder de rechter. De reporters van Het Leven wisten er met smaak en niet zonder sensatiezucht over te vertellen. Dat allemaal nadat ’n tweetal van hen in 1934 min of meer Oss was uitgeslagen. In een beruchte Osserschaijkse kroeg hadden zij door middel van rondjes bier en sigaren stof voor een artikel verzameld.

Ook boeiend waren de bijdragen over de internationale politiek. Italië voerde volop oorlog in Ethiopië, dat ze toen Abessinië noemden. En in “Duitschland” rees de ster van Hitler en de zijnen. De lezer van nu weet waar dat in 1938-’39 op uitdraaide, maar in 1935 leek alles nog mogelijk. Toch vraag je je af hoe men toen de verhalen las over het Saarland, dat sinds de Vrede van Versailles door een internationale troepenmacht was bezet. Volgens de nazi’s moest dat gebied “heim ins Reich”, een kreet die nu heel andere associaties oproept dan wellicht toen. Saarland werd in 1935 inderdaad weer Duits.

Er was dat jaar meer in de maak waarvan de toekomst ongewis was. We bekeken een reportage van de interland Nederland-Denemarken op zondag 3 november 1935, die overigens eindigde in een 3-0 overwinning voor Oranje. De fotograaf van Het Leven legde ’n aantal spelmomenten vast, maar kreeg tijdens de rust ook onderstaand groepje supporters voor zijn lens: van links naar rechts: Jan Kan (lid Raad van State en ex-minister), ex-minister Marchant, de heer Kan jr. en mevrouw Kan. Kan junior, Wim Kan dus, was in 1935 nog niet zo bekend als zijn vader en zijn vrouw, de revuester Corry Vonk. Samen zouden zij in 1936 het ABC-cabaret oprichten, waarna Wims ster begon te rijzen...

Oranjegekte in 1932?

Met de Regiohistoricus op pad...
 

De oranje fontein op de Markt in Schijndel...

Op donderdag 7 juni 2012 zag uw regiohistoricus oranje water komen uit de fontein op de Schijndelse Markt. Dat was minder verrassend dan het lijkt, want de afgelopen weken kleurde het EK-Voetbal heel Nederland oranje. De 1-0 nederlaag tegen Denemarken op 9 juni deed daar (nog) niets aan af.

Ook tachtig jaar geleden was het Nederlands elftal populair. Op zondag 16 oktober 1932 werd in Brussel een interland gespeeld tegen België. De N.V. Europa Express te Haarlem zette extra treinen naar Brussel in. Vanuit Amsterdam vertrok die ochtend om 6.10 uur een D-trein. Via Haarlem, Leiden, Den Haag en Rotterdam bereikte deze tegen half 9 Roosendaal. West-Brabanders konden dus daar instappen. Zij betaalden voor een retourkaartje 2e klasse inclusief gereserveerde zitplaats  f 3,50 en 3e klasse  f 2,50. Om vier minuten over 10 was de trein in Brussel-Noord.

Vanuit Arnhem vertrok om 7.43 uur ook een extra trein. Deze pikte in Oss (8.23), ’s-Hertogenbosch (8.41) en Tilburg (9.06) eveneens Brabanders op om daarna via de toen nog bestaande spoorlijn over Baarle Nassau-Hertog richting België te rijden. De prijzen varieerden van f 6,25 voor de Ossenaren 2e klas tot f 3,- voor de Tilburgenaren 3e klas. Hun trein arriveerde om 11.23 uur in Brussel-Noord.

Was zo’n voetbalreisje betaalbaar? Voor de gewone man niet of nauwelijks, want in 1932 werd een uurloon van 50 cent lang niet door iedereen verdiend. Bovendien was de economische crisis op zijn dieptepunt en zaten dus veel kostwinners zonder werk thuis. Vandaar dus het vraagteken achter de titel boven deze blog.

Degenen die het wel konden betalen, keken wellicht verbaasd op, toen de trein stopte bij het eerste Belgische station. Stel je voor: om half 9 uit Roosendaal vertrokken zijn en dan tien minuten vóór half 9 aankomen in Essen! Dat had alles te maken met het feit dat Nederland in 1932 als standaardtijd de Amsterdamse tijd aanhield. Die viel niet samen met de Midden-Europese tijdzone (met onder andere Duitsland), maar ook niet met de West-Europese, die wel werd gevolgd door België. Zo kwam het dat Nederland toen 19 minuten en 32,13 seconden vóór liep op België,  zodat de horloges van onze voetbalsupporters na het passeren van de grens 20 minuten moesten worden teruggezet.

Ondanks de klokperikelen beleefden de Nederlanders een goede dag in Brussel, want hun elftal won met 3-2 van de Rode Duivels. Glansrollen waren er voor Van de Broek, Van Run en de Feijenoorder Puck van Heel. Dus de stemming zal er goed in gezeten hebben, toen de extra treinen weer noordwaarts reden. Zo goed dat menig horloge ook de volgende ochtend nog achter liep….

Einde van de octopus

Alsof er tijdens het WK in Zuid-Afrika op het veld zelf nog niet genoeg bizarre dingen gebeuren, is er ook nog een Duitse octopus die aan voorspellingen doet. Helaas voor Nederland kreeg het Duitse weekdier Pauli gelijk en ging de beker naar Spanje. Maar octopussen hebben ook niet het eeuwige leven...

Waar was jij toen Nederland de WK-finale in 2010 verloor? Menigeen zal nog jarenlang moeiteloos antwoord kunnen geven op die vraag. Hoewel dit niet het historische moment was waar we op hoopten, is er ook nu weer geschiedenis geschreven. Niet alleen door de voetballers; ook octopus Pauli kan er wat van.

Op zoek naar de lichtpuntjes in het leven kunnen we melden dat octopussen het niet makkelijk hebben in hun voortbestaan. Zo zijn alleen in het archief nog sporen te vinden van honkbalvereniging Octopus in Uden. Al jaren wordt er bij deze vereniging gesport onder de naam Red Sox.

En werd er in 1993 nog volop gestreden voor het behoud van jeugdhonk Octopus in Haps, inmiddels moeten de kids zich op een andere plek vermaken. Gelukkig hebben we de foto's nog...

Foto: Haps, actie tegen de sloop van de Octopus, 1993

Nederland verslaat Spanje!

Voor het eerst in 32 jaar staat het Nederlands elftal in een WK-finale. Op zondag 11 juli tegen Spanje. De geschiedenis is ons gunstig gezind want... Nederland verslaat Spanje.

We moeten even terug in de tijd maar tussen 1568 en 1648 vochten de Nederlanden - tijdens de Tachtigjarige Oorlog - tegen de Spanjaarden. Deze oorlog begon als opstand van één van de rijkste gebieden van Europa tegen het machtige Spaanse Rijk van Filips II. Trokken de Lage Landen aanvankelijk nog gezamenlijk op, later (na 1576) vallen de noordelijke en zuidelijke Nederlanden uit elkaar.

Tijdens de oorlog ontstond in 1588 de noordelijke (en calvinistische) Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. De zuidelijke (en katholieke) Nederlanden bleven onder het bewind van een landvoogd die door de koning van Spanje benoemd werd. Zo rond 1590 kreeg de Republiek meer grip op de oorlog. Voor de calvinisten was het ook de tijd waarin hun politieke invloed groter dan ooit was en de nauwe band met het Huis van Oranje ontstond. Oranje, jawel...

Bij het BHIC zijn heel wat stukken te vinden die een relatie hebben tot de Tachtigjarige Oorlog. Oude maar ook jonge. Zoals de beschrijving van de tentoonstelling Tussen Spanje en Oranje, gehouden in Huis Bergh in 1998. Want geschiedenis wordt iedere dag geschreven. Zeker aanstaande zondag.

Foto: ook een momentopname uit een finale maar dan van heel andere orde: Olympia tegen Juliana in Haps, 1989

De onschuld van een potje voetbal

Een miljoen euro - voor onder meer de inzet van 500 ME'ers en 600 beveiligers - zou nodig zijn om zondag 25 april de bekerfinale Feyenoord-Ajax te laten plaatsvinden. Inmiddels is gekozen voor twee aparte wedstrijden met alleen eigen supporters. Het is niet de eerste keer in de geschiedenis dat voetbal omstreden is.

De onschuld van een potje voetbal wordt al veel eerder in twijfel getrokken, blijkt uit de verordening van de gemeente Uden uit 1926. Daarin staat dat het verboden is op of aan openbare wegen en pleinen een bal - of eenig soortgelijk voorwerp - voort te schoppen, weg te slaan, te trappen, te gooien of te werpen.

Doe je dat wel, dan riskeer je een geldboete van maximaal vijftien euro of drie dagen cel. En dat niet alleen: "De voorwerpen, waarmede de overtreding is gepleegd, kunnen voor zoover zij den veroordeelde toebehooren, worden verbeurd verklaard."

Op zoek naar meer voetbalherinneringen? Lees ook het verhaal over voetbalvereniging Toxandria. Of voeg je eigen verhaal toe!

Foto: Veghel, voetbal in het begin van de vorige eeuw

SMS Shirt naar 5904 voor een jersey

"SMS Shirt naar 5904 om in aanmerking te komen voor een jersey." Had de firma G.J. Eilers & Co. uit Amsterdam een eeuw geleden kunnen SMS’en, dan was dit misschien wel een lokkertje geweest. Want deze leverancier van voetbalspullen en schaatsen had rond 1900 al een telegramadres "Shirt".

De catalogus waaruit dit blijkt, geeft een leuk overzicht van het toenmalige voetbalmateriaal: de shirts, de schoenen, de ballen, zelfs een krijtlijntrekker. En op het gebied van schaatsen zie je dat de ontwikkelingen sinds die tijd niet hebben stilgestaan. Een schaats "Noorsch model" is nog lang geen Noor, en al helemaal geen klapschaats!

Hockey nog geen volkssport

Of je nu voetbalt of hockeyt, dat maakt tegenwoordig weinig verschil. Maar in 1973 constateert de tienjarige Boxmeerse hockeyclub wel degelijk grote verschillen...

"Het grote publiek vindt hockey niet boeiend vanwege de vele en vaak moeilijke spelregels", meent trainer H. de Rooij. En als je je blesseert bij het hockey, is dat toch wel een beetje je eigen schuld. "Hockey is gevaarlijk, naarmate je er minder van weet. Juist het grote aantal regels zorgt ervoor dat de kans op een blessure zo klein mogelijk is. Ik vind voetballen gevaarlijker. Een hockeyduel wordt uitgevochten met twee sticks, bij voetbal zijn het vier benen."

Foto: Hockey in Veghel, 1983