Posts tonen met het label Graafsche Courant. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Graafsche Courant. Alle posts tonen

woensdag 4 november 2015

Helemaal 'herfst-proof'

Regenkapjes kunnen dus ook modieus zijn, althans in 1957...
Vele scholieren peinzen er tegenwoordig niet over om zich goed te beschermen tegen het gure herfstweer. Met dunne jasjes stappen ze op de fiets, terwijl de regenpakken ongebruikt in de kast blijven liggen. Wat dat betreft kunnen we nog heel veel van oude kranten leren; van modieuze regenkapjes tot prima fietsmantels!

Groot alarm!
Nonchalante rommelknotjes waren er vroeger niet bij; met name de vrouwen besteedden de uiterste zorg aan hun kapsel. Een modieus plastic regenkapje was dus eigenlijk een must om de keurige lokken in bedwang te houden.

Paniek, een regenkapje verloren!
In 1955 was een Boxmeerse dame waarschijnlijk in lichte paniek toen zij merkte dat ze haar zwarte regenkapje was kwijtgeraakt. Meteen stuurde ze bovenstaande tekst naar het Boxmeers Weekblad in de hoop dat iemand de kostbare accessoire terug zou komen brengen...

Prima prima!
Met een klein kapje ben je er natuurlijk nog niet. Want zeg nou zelf, wat is er vervelender dan plakkende broeken en doorweekte shirts?

Dé oplossing voor herfststormen in 1917
De oplossing is simpel, zo lezen we in het Boxmeers Weekblad van 1917. 'Prima prima waterdichte fietsmantels' houden je helemaal droog! Mocht je voor een meer classy stijl gaan, dan kon je terecht bij de Vroom&Dreesmann, waar in 1927 verschillende elegante damesmantels te koop werden aangeboden.

Najaarsmode bij de V&D in 1927
Genoeg inspiratie dus voor het komende herfstseizoen! Zelf sla ik bij het eerste druppeltje regen ook meteen mijn gammele parapluutje open, maar misschien moeten we (na al die kapotte paraplu's) eens een voorbeeld nemen aan onze moeders en oma's.

Blader zelf door de kranten!
Het BHIC heeft nu naast het Boxmeers Weekblad, de Graafsche Courant en de Echo, ook de Udensche Courant over de periode 1910-1970 gedigitaliseerd en (gedeetelijke) online gezet. Hiermee staan ruim 40.000 nieuwe krantenpagina's online op www.bhic.nl/kranten. 'Blader' digitaal in bijna honderd jaar historie! Voor lokaal geïnteresseerden een bron bij uitstek om grote en kleine gebeurtenissen uit het verleden te achterhalen. 


Geschreven door: Lisette Kuijper    

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
Geniet van de herfst, steek een sigaret op
- Brabants orkaangeweld


De beste verhalen via e-mail ontvangen?


maandag 7 september 2015

Treinergernissen


Prachtig stationnetje in Uden, lijn Boxtel-Wesel
Tegenwoordig klaagt men steen en been over de misstanden bij de NS. Gladde sporen, rond dwarrelende blaadjes en aanrijdingen veroorzaken veelvuldige vertragingen. Ook begin twintigste eeuw waren de klachten over de spoorwegen niet van de lucht. Wat dacht je van kiezels op het spoor, snikhete wagons en urenlange vertragingen? 

Kwajongens
Koperdiefstal is geregeld in het nieuws, maar ook vroeger waren er kwajongens die het materieel saboteerden. Zo legden in 1936 enkele bengels een 'groot partij kiezelsteenen' op de rails. Gelukkig kon de opmerkzame machinist uit Berkel-Enschot zijn trein op tijd stoppen.

'Kiezelsteenen' op het spoor!
Totale ontreddering
Niet alleen vervelende knaapjes, maar ook ontbrekend materiaal en de slechte organisatie waren debet aan verschillende ergernissen. De kolen die vroeger werden gebruikt voor stoomtreinen zouden van onvoldoende kwaliteit zijn.

De spoorwegdienst in 1921: totaal ontredderd!
Bovendien werden machinisten slecht voorbereid op hun trajecten. Sommigen reden zelfs stations voorbij, omdat ze de plaatsen niet kenden! Een zekere machinist, zo vertelt het Boxmeers Weekblad, stond gedurende een rit van vier uur voortdurend met de schroevendraaier in de hand, om telkens de losgeraakte schroeven vast te draaien! De auteur van dit artikel roept dan ook op tot een 'ernstig onderzoek' naar de Nederlandse Spoorwegen.

Stikheet!
Met het warme weer van de afgelopen maanden zal het vast wel eens voorgekomen zijn dat de zweetdruppels op je voorhoofd parelden in een trein, waarvan de airco het had begeven. In 1925 had men uiteraard nog nooit van zoiets gehoord, maar toch was men niet blij met die hitte.


Raampjes werden opengeschoven om nog enigszins koelte in de wagon te krijgen. Een lastige 'spelbreekster' klaagt over de 'trek' of 'tocht' die dat zou veroorzaken en gebiedt: 'Meheer, doe U 't raampje dicht!' Het antwoord van deze meneer is verrassend, lees bovenstaand gedicht maar...

Nogmaals het treinstation Uden, nu in 1915 met Belgische vluchtelingen


Geschreven door:
Lisette Kuijper  

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
Waar rijdt deze trein?
- Historie Duits Lijntje op dvd

De beste verhalen via e-mail ontvangen?
 

maandag 31 augustus 2015

Weg met die ouderdomskwaaltjes!

Koninklijk wondermiddel tegen grijs haar uit 1883
Als we in de spiegel kijken, kunnen we bijna allemaal wel een paar ouderdomskwaaltjes ontdekken. De eerste grijze haar bijvoorbeeld of die akelige rimpeltjes zijn ons een doorn in het oog. De angst voor het ouder worden is van alle tijden. Lees met ons mee in de kranten, op zoek naar de wondermiddeltjes van de negentiende en twintigste eeuw!

(Koninklijke) wondermiddeltjes
De eerste tekenen van het ouder worden zijn vaak onze grijze haren. Nu, daar wisten ze in 1883 wel raad mee. De Koninklijke Haarhersteller, die door koning Willem III zelf in gebruik zou zijn, moest je haar zijn natuurlijke kleur weer teruggeven. Opmerkelijk: het is geen verfstof, maar hoe het middel dan wel werkt, blijft onduidelijk.
Corsetten voor een jeugdige, elegante houding
Niet alleen je haar, ook je figuur heeft te lijden onder het ouderdomsproces. In 1957 verkocht men daarom 'Twilfit' corsetten om de boel een beetje netjes te houden. Ideaal voor een jeugdige, elegante houding!

Wondermiddel tegen reumatische klachten
Niet alle kwaaltjes zijn natuurlijk zichtbaar. Wat te denken van alle pijntjes, broze botten en knikkende knieën? Sommigen krijgen zelfs te kampen met reuma en daarvoor had men in 1942 het middel 'Kruschen' dat je bloed zou zuiveren en je krachtiger en jeugdiger zou laten voelen. Zou dit echt gewerkt hebben?

Handig rekensommetje
Tot slot hebben we hieronder nog een handig hulpmiddeltje voor je als je de leeftijd van een vrouw (op leeftijd) moet raden. Wie durft dit te proberen?

Wie durft deze formule te testen?

Geschreven door:
Lisette Kuijper

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
Diëten in de jaren dertig
Puistjes perikelen

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

vrijdag 17 juli 2015

Week van de kroket? Eeuw van de croquet!

De Week van de Kroket zorgt voor een vette ruzie onder kroketconcurrenten. Het ziet er niet naar uit dat zij gezamenlijk de handen ineen slaan om deze snack te promoten. Geen nood, mensen. Roep gewoon de Eeuw van de Croquet uit! De archieven smullen er van!

Oké, je kunt discussieren over het recept van de macaronikroket maar volgens De Echo uit 1939 doen zij voor "smakelijkheid niet onder van den vleeschcroquet". En welke vrouw zit er níet te wachten op een gemakkelijk recept "en zonder kans op mislukken"?

...uit De Echo 1939...
Wie wat langer in oude kranten bladert, ziet soms de loop van de geschiedenis terug aan de hand van de kroket. Zoals met dit bericht:
...uit Boxmeers Weekblad 1941...
En wie anders dan De Archiefkok kan ons meer vertellen over de herkomst van de croquet? We kunnen zelfs meekijken in het recept van de familie Kist. Dus negeer die vetvlekken, haal de ingredienten in huis en ga aan de slag... Smakelijk eten!

...uit Graafsche Courant 1939...
Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- IJssalon in Grave
- Bier en brood in Boxmeer

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

vrijdag 26 juni 2015

Drank en drugs

Coza poeder: dé oplossing voor alle drankproblemen?
Het kan je bijna niet ontgaan zijn, de nieuwe hit 'Drank en drugs' van Lil' Kleine en Ronnie Flex. De twee rappers hebben al ladingen kritiek over zich heen gekregen, omdat zij tieners zouden aanzetten tot alcohol- en drugsmisbruik met alle gevolgen van dien. In 1907 hadden ze hiervoor een wondermiddeltje, waarmee dronkenschap zelfs geheel zou verdwijnen!

Een poedertje welteverstaan, maar een compleet onschadelijk middeltje. Niet te vergelijken met de MDMA of XTC die Ronnie Flex en Lil' Kleine in hun liedje noemen. Het 'merkwaardige Coza poeder' zou de bijzondere eigenschap bezitten om tegenzin tot het drinken van sterke drank (bier, wijn, absint, enz.) bij 'den dronkaard' op te wekken.

Huiselijk geluk?
Het poedertje kon onopgemerkt met het voedsel of de drank worden vermengd, zelfs met de alcoholische dranken zelf. De dronkaard zou niets doorhebben! Ook in 1907 was men op de hoogte van alle problemen die alcohol met zich mee kon brengen. Coza poeder zou in duizenden gezinnen soelaas hebben geboden:

Het COZA POEDER heeft het huiselijk geluk van duizenden gezinnen hersteld, duizende personen van schaamte en oneer gered en deze personen tot levenslustige en nuttige leden der maatschappij herschapen.

Kwakzalverij!
Puur bedrog!
Een aantal maandjes later lezen we in de Graafsche Courant echter een ernstige waarschuwing tegen het miraculeuze poeder, dat onder de kwakzalversmiddeltjes zou vallen en geen zier zou helpen tegen dronkenschap.

Het bedrog kwam aan het licht door het versturen van 28 briefkaarten naar mensen die volgens Coza 100% genezen zouden zijn van hun alcoholverslaving.

Niets was minder waar; de helft van de vermeende ex-dronkaards bleek niet te bestaan en de andere helft had óf het middel helemaal niet gebruikt óf het had totaal niet geholpen!

Paardenmiddel?!
Toch zou het middel op één manier juist heel goed kunnen helpen om van je drankproblemen af te komen, aldus de auteur. Als er maar genoeg geld wordt gedoneerd aan de makers van Coza, zou er geen geld meer overblijven voor de alcoholische versnaperingen. 'Een paardenmiddel, niet waar?' merkt de auteur cynisch op. 'Goed, maar de dronkaard is ook dikwijls meer beest dan mensch, weet U!'

Coza: toch een paardenmiddel?
Laten we hopen dat onze jeugd hiermee voldoende is gewaarschuwd en de drank en drugs voortaan laat liggen. Een drankje op zijn tijd mag best, maar laten we het menselijk houden en niet veranderen in 'beesten.'
                           

Geschreven door:
Lisette Kuijper

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Drie flessen met riekende inhoud
Opgepast: zedelijke verwording en verwildering!


De beste verhalen via e-mail ontvangen?




woensdag 10 juni 2015

Katholieken van Brabant, uw steun wordt gevraagd!

...portret van kapelaan Ariëns...
Het is een klein bericht in de krant waarachter een groot verhaal schuilgaat: twee jongens van nog geen tien jaar oud hebben deze week in Tilburg politieagenten om hulp gevraagd. Hun dronken vader had hun moeder geslagen. Drankmisbruik is van alle tijden, leert het archief ons. 

Drankmisbruik, het is de 'geesel des volks', schreef kapelaan Ariëns. In de Graafsche Courant van 10 november 1937 is er een artikel aan gewijd. "De Dr. Ariënsvereniging beijvert zich om het drankmisbruik uit te roeien. Haar reddingswerk omvat het waken over en verbeteren van dipsomamen (periodieke drinkers), chronische alcoholisten (zij, die voortdurend onder den invloed van sterken drank verkeeren), de voor-alcohol-zwakken en hen die dreigen alcoholist te worden."

De naam dr. Ariëns wordt niet alleen genoemd als strijder tegen het gebruik van teveel alcohol, hij staat vooral bekend als priester die een grote speelde in de rooms-katholiekearbeidsbeweging in Nederland en als voorvechter van een katholieke sociale leer. Zijn gevecht tegen het misbruik van sterke drank werd nog eens versterkt nadat een parochiaan van Ariëns in 1901 zelfmoord pleegde als gevolg van ernstig drankmisbruik. Het was voor de kapelaan aanleiding om te komen tot een r.k.vereniging tegen drankmisbruik. 


...uit Graafse Courant, 10 november 1937...
Hij pleitte onder meer voor een observatiepost en alcohol-vrije lokalen. "Door aan alcoholisten te bewijzen dat gezelligheid ook zonder drank bestaan kan, tracht men veel kwaad te voorkomen en veel van het geledene te herstellen", staat in de krant te lezen. "Komt, katholieken van Brabant, uw steun wordt gevraagd, geef ze dan ook van harte opdat de Dr. Ariënsvereeniging haar prachtig werk kan blijven  voortzetten. Helpt ons, God zal het u loonen." 


Marilou Nillesen

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Waterschap ten onder aan alcohol
- Een Duits graf kreeg geen bloemen

vrijdag 5 juni 2015

Voor de jaarwedde van 500 gulden voor de klas


...advertenties uit de Graafse Courant van 1873...
Bovenaan de voorpagina staat nog wanneer de postwagens vertrekken en wanneer de stoomboten afvaren. We kijken dan ook in de krant van "Zaturdag, 25 oktober 1873". In die krant, ruim 140 jaar geleden - eenvoudig online te bekijken via onze website - vonden we deze advertenties voor hulp- en hoofdonderwijzer.

Het ziet er op het eerste gezicht verwarrend uit: de gevraagde hulponderwijzer voor het lager onderwijs in Oss krijgt een jaarwedde van 500 gulden terwijl daarnaast een hoofdonderwijzer in Overasselt wordt gezocht die 400 gulden per jaar zou gaan verdienen. Maar ook in 1873 hangt veel af van de kleine lettertjes ;-)

Want de hoofdonderwijzer kan nog een "veranderlijk inkomen" krijgen van 60 gulden per maand maar heeft bovenal gebruik van "vrije woning en tuin". En dat scheelt natuurlijk behoorlijk in de kosten. Voor de hulponderwijzer is het te hopen dat hij een beetje mooi kan tekenen...

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Met de muziek mee
- Het oog van de meester


woensdag 27 mei 2015

Puistjes perikelen

Geen Clearasil maar... kloosterbalsem?
Het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) heeft de drie oudste regionale kranten uit het Land van Cuijk gedigitaliseerd. Ze zijn nu online doorzoekbaar via www.bhic.nl/kranten. Het gaat om de Graafsche Courant (1852-1945), de Echo (1881-1945) en het Boxmeers Weekblad (1868-1945). Met deze krantencollectie kun je thuis bladeren door bijna honderd jaar oude kranten. En dat levert massa's intrigerende verhalen op. Wist je bijvoorbeeld dat in de jaren dertig veel mensen stierven nadat ze een puistje hadden opengekrabd?

Hands off your face!
Wanneer je op onze website de Graafsche Courant, de Echo en het Boxmeers Weekblad uit de jaren dertig doorbladert, kom je tientallen berichten tegen van mensen die een onschuldig puistje hadden opengekrabd en als gevolg daar van waren overleden.

Het krabben van een puistje werd mejffrouw Van Niftrik fataal
Tegenwoordig is het niet meer voor te stellen, maar in de jaren dertig bezweken tientallen arme stakkers aan deze 'onvoorzichtigheid.' De slachtoffers stierven vaak in het ziekenhuis 'na de smartelijkste pijnen', zo ook mejuffrouw Van Niftrik-Swiers uit Oss, wier gezicht na het openkrabben van het bewuste puistje in 1934 helemaal opzette. Een bezoek aan het Sint Anna Ziekenhuis mocht niet baten; ze overleed diezelfde dag nog.

Brandnetelpannenkoeken en buskruit?
Was er dan helemaal niets te doen aan die puistjes perikelen? Jawel, je moest gewoon voorkomen dat die akelige rode bultjes op je gezicht verschenen! Kloosterbalsem zou één van de wondermiddelen zijn, maar er waren nog veel meer tips en trics, die niet altijd even prettig waren.
 
Wie krijgt er buskruit en vijf pond vijgen naar binnen?
Vijf pond vijgen!
Wat dacht je van gestampte eierdoppen en buskruit of pannenkoeken met gebakken brandnetels? Niet de meest lekkere medicijnen. Maar het wordt nog erger, want wie echt van zijn steenpuisten af wil, zou vijf pond vijgen achter elkaar op moeten eten! Dan heb ik toch maar liever een paar van die lelijke pukkeltjes op mijn gezicht...

Lisette Kuijper

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
De zeep der wijzen!
- Cynisme, geldzucht en 'n hooivork in de borstkas

 


maandag 5 mei 2014

September 1944: Grave bevrijd!

Militairen van de Prinses Irenebrigade vlak na de bevrijding bij de Graafse brug.
Bron: de Gelderlander
Vandaag worden in heel Nederland feesten gehouden ter nagedachtenis aan de bevrijding van de Duitsers in 1945. Voor sommige gedeeltes van Nederland kwam die bevrijding al in 1944. Zo ook in Grave. Dit vestingstadje werd in de nacht van 17 op 18 september verlost van de Duitse bezetting en wonder boven wonder was het 'vrijwel ongeschonden uit de strijd gekomen.'

'Kloeke mannen' in de Graafsche Courant
De Graafsche Courant besteedde uitgebreid aandacht aan de bevrijding. Zo wordt er een telegram geplaatst aan de koningin, waarin de stad haar opnieuw zijn trouw betuigt. Verder worden de geallieerden (in het Engels) als 'liberators of our Holland' bedankt voor hun aandeel in de strijd om Grave.

De burgemeester spreekt de bevrijde Graafse burgers  toe

De burgers zelf worden ook door burgemeester Van Kemmenade toegesproken en hun wordt op het hart gedrukt om ordelievend te zijn en de bevelen en aanwijzingen nauwgezet op te volgen. 'Inwoners van Grave, aan de arbeid nu!' zo gebiedt de burgemeester. Natuurlijk besteedt hij ook aandacht aan de 'kloeke mannen' van het geallieerde expeditieleger, aan wie Grave duizendmaal dank is verschuldigd.

Koningin Wilhelmina bedankt de uitgevers van de Graafsche Courant
Op 27 september 1944 biedt de uitgever van de Graafsche Courant enkele exemplaren aan aan de koningin vanwege de herverschijning van het blad na de oorlog. Enkele maanden daarna dankt Wilhelmina de redactie en uitgevers van het blad uitvoerig voor deze geste. De Graafsche Courant was, zo blijkt uit de titel, gedurende de oorlog nauw verbonden met de illegale pers.

Dans, muziek en groot Engels vuurwerk
De bevrijding van heel Nederland werd ook in Grave op 5 mei gevierd met een vlaggenparade, een muzikale wandeling door de stad en het feest werd afgesloten met Groot Engels vuurwerk 'Dit is een feest voor elke stand. Nooit was er groter vreugd in 't Land!', zo staat op bovenstaand programmablaadje geschreven.

Feest in Grave op de eerste Bevrijdingsdag
Dit was echter niet de enige feestdag in Grave. Op 8 mei 1945 stonden ook verschillende festiviteiten op het programma. Deze dag werd omgedoopt tot V-dag met 'gedurende de gehele dag muziek en dans.' De cafés mochten zelfs openblijven tot 12 uur 's nachts!

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- In het vuur van de bevrijding
- De bevrijding van Brabant


maandag 27 januari 2014

Alarm aan de Maas

...uit het Limburgsch Dagblad 1952 (klik erop voor vergroting)...
Als vroeger de Maas overstroomde in de Beerse Overlaat, werd er in Grave een kanon gelost om iedereen in de wijde omgeving te waarschuwen (een bewijs hoe stil het vroeger was). Vóór de ontmanteling van de vesting Grave in de jaren tachtig van de negentiende eeuw was dat een simpele zaak: kanonnen te over. 

Daarna werd het moeilijker. Hoe het precies geregeld was, weten we niet, maar zeker is dat er rond de jaren twintig in Grave twee kanonnen gereed stonden voor dat belangrijke schot. Het waren twee Franse kanonnen:  l’Intriguant, uit 1778, en Le Partisan, uit 1787. Ze waren kennelijk buitgemaakt in de Franse tijd. Tegenwoordig staan ze op een in ere hersteld rondeel in de Maasmuur, maar uit een tekening uit 1920 blijkt dat ze toen waren opgesteld aan de loswal, ver voorbij die muur (zie tekening hieronder). 


Deze zogenaamde seinposten, opgesteld en onderhouden door het Ministerie van Oorlog, verloren hun functie na de kanalisatie van de Maas in de jaren twintig van de twintigste eeuw. Burgemeester en wethouders van Grave wisten in 1926 te regelen dat de kanonnen met affuiten en al in Grave bleven staan. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn ze door de gemeente veiligheidshalve in de grond ingegraven. Een poging in 1949 om ze te claimen voor het Legermuseum werd door Burgemeester en wethouders vriendelijk maar zeer beslist afgeslagen. 

Wanneer ze op het rondeel zijn beland, was tot nu toe niet terug te vinden. Ze staan er vooral krijgshaftigheid uit te stralen: met Grave valt niet te spotten! Zo’n houding roept eerbied op, maar ze werkt ook uitdagend, uitdagend genoeg voor het Brabantse studentengilde van Onze Lieve Vrouw, op kamp in Cuijk om daar een serie culturele activiteiten te realiseren. In de nacht van maandag 28 op dinsdag 29 juli 1952 gingen zij er vandoor met Le Partisan, uiteraard zonder een visitekaartje achter te laten. In Cuijk was men opgetogen, in Grave razend. Maar al op dinsdagavond kon De Graafsche Courant in een strooibiljet bekendmaken dat de roof was gewroken. De burgemeester van Cuijk en de praeses van het gilde waren gevankelijk naar Grave ontvoerd met een feestelijke uitruil als doel. Die werd bezegeld in het Oranjehotel van de familie Van Zwam, waar de jenever rijkelijk vloeide. Op woensdagochtend 30 juli om 2 uur, nog voor het krieken van de ochtend dus, werd het kanon in triomf teruggevoerd naar zijn standplaats aan de Maas (waar het affuit was achtergebleven). 
...uit de Graafsche Courant, 1 augustus 1952 (klik erop voor vergroting)...
Vanuit Roermond telegrafeerde mevrouw P. Ficq de Graafse burgemeester Raaijmakers een passend commentaar: Hulde strategis beleid Graves oude roem gaat nooit verloren – oud Burgemeesterse. De directeur van het Legermuseum kon er echter niet om lachen. Hij stuurde een boze brief waarin hij Raaijmakers kapittelde: Een kanon is voor een artillerist iets heiligs (…) en geen kinderspeelgoed. Hij wilde de kanonnen daarom zelf graag hebben. De burgemeester wist hem echter ervan te overtuigen dat de kanonnen ook voor Grave heilig waren. Het jaar daarop werd de kei bij het Cuijkse gemeentehuis ontvoerd naar Grave en daarmee was de wraak volledig.

Deze tekst is van de hand van gastblogger Leny van Lieshout. Ben jij ook op een mooi verhaal gestuit tijdens je genealogische of historische onderzoek? En wil je dat verhaal delen? Stuur het in! Niet te lang (rond de 250 à 350woorden), illustratie erbij en we plaatsen het op ons weblog. Wie durft? :-)

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

woensdag 31 juli 2013

Graafse 'Pierenbak' in de Maas

Pleitbrief uit 1893 voor een gemeentelijk 'koud stroombad'
Met tropische temperaturen en warme zonnestralen ontstaat al snel de behoefte aan een frisse duik. Maar voor de Graafse bewoners in de negentiende en begin twintigste eeuw waren er nog geen keurig ingerichte zwemparadijzen met glijbanen en duikplanken. Velen zochten echter hun vertier in de Maas zonder enkele vorm van toezicht op veiligheid en de 'zeden'. Daarom gingen er al in 1893 steeds meer stemmen op voor het oprichten van een gemeentelijke zweminrichting, zodat men in Grave ook kon genieten van deze 'zoo nuttige en gezonde sport.'
In juni 1893 wordt een ingezonden brief in de Graafsche Courant gepresenteerd, waarin nadrukkelijk wordt gewezen op de voordelen van zo'n zwembad. Zwemmen is niet alleen een 'kostelijk middel om het lichaam gezonder en krachtiger te maken', het zal ook een gunstige invloed hebben op de moraliteit. Je moet er niet aan denken welke ongewenste intimiteiten zouden kunnen voorkomen tussen al die schaars gekleede lichamen zonder enige vorm van toezicht!
Graafse schandalen in de Maas?
Ook in 1936 wordt gevreesd voor 'misstanden op zedelijk gebied' en de auteur van deze brief, die zichzelf als 'zwementhousiast' aanduidt, waarschuwt zelfs voor grote schandalen als er geen nieuw zwembad komt. Hij doet een beroep op de 'doortastendheid en de nimmer falende levensdurf van de Gravenaars.' Wanhopig vraagt de zwementhousiast zich af of Grave alwéér achter moet doen bij 'zoovele omliggende plaatsen.'
Vanaf 1919 konden de Gravenaren hun hart ophalen en konden zij hun baantjes trekken in een nieuw rivierbad. In 1936 bleek dit echter niet meer te voldoen, onder andere door de toename van het aantal zwemmers en de bouwvallige toestand van het bad. Het wordt omschreven als primitief en zelfs als een 'pierenbak.' Steeds meer mensen zochten hun heil aan de Overasseltsche Maaskant, waar toezicht geheel ontbrak.  Kortom, er was behoefte aan iets groters...
Onvrede over de Graafse 'Pierenbak'
Uiteindelijk weet de gemeente Grave in 1936 de ondernemende L. Derijck zover te krijgen om een nieuwe zweminrichting aan te kopen en te exploiteren. Volgens de Graafsche Courant gaat het hier 'in een woord om een pracht inrichting', bestaande uit 400 vierkante meter zwemplezier! Eindelijk hadden de Gravenaren weer de ruimte om een heerlijk bad te nemen in de Maas. Tot slot probeert de auteur van de krant niet-zwemmers te overtuigen toch echt een duik te nemen in het pas geopende bad, zodat zij, 'zoo niet te oud, nog enthousiaste zwemmers zullen worden.'
Vind je dit interessant? Lees dan ook:

maandag 4 maart 2013

Ambities van een Graafse uitgever

...een kijkje in een zeldzaam boek...
Het BHIC in Grave zit nu vijf jaar aan de Arnoud van Gelderweg 73 in Grave. In het kader van het lustrum verzorgt Leny van Lieshout drie maanden iedere maandag een blog over bijzondere archiefstukken. Vandaag deel vier.

In de tweede helft van 1795 nam Adriaan van Dieren, pas 22 jaar oud, de uitgeverij en drukkerij van Jan Alexander Krieger te Grave over, compleet met diens kersverse Graafsche Courant. 

Krieger begon een politieke carrière, Van Dieren begon een familiebedrijf waaraan pas zeer recent, in 2012, een einde is gekomen. (De Graafsche Courant stopte in 1798, begon opnieuw in 1852 en bestaat nog steeds). Wanneer in 1810 van bovenaf wordt geïnformeerd hoe het zit met die Van Dieren antwoordt het Graafse stadsbestuur  geruststellend (in vertaling, de voertaal was toen Frans): “De enige boekhandelaar/drukker hier drukt enkel voor de autoriteiten, lagere scholen en de handel en verkoopt alleen maar schoolboekjes”

Van Dieren was echter zeer ambitieus van start gegaan. Het BHIC Grave bezit een uitermate zeldzaam boek (het enige andere bekende exemplaar berust in Leiden), getiteld Eerste proeven van het genootschap, ter bevordering van waaren godsdienst, deugd, kunst en wetenschap. Het boek, met als drukkersnaam die van Van Dieren, bestaat uit een aantal kennelijk afzonderlijk gedrukte maar vervolgens gebundelde beschouwingen door allerlei personen. 

Van Dieren trad op als uitgever en centraal adres: prospectussen onder zijn naam worden bewaard tot in de Parijse Bibliothèque Nationale. Adriaan van der Willigen (die ook de prospectus bezat) noemt hem uitdrukkelijk als uitgever in zijn recent door Lia van der Heijden en Jan Sanders uitgegeven levensverhaal. Hoe Van Dieren aanjager werd van dat genootschap en vooral waarom hij ermee stopte om als onbeduidend plaatselijk drukkertje verder te gaan: we weten het (nog) niet. Of we er ooit achter komen, weten we trouwens evenmin.

Meer lezen over Grave en de Graafsche Courant? Lees dan het verhaal over J. G. Le Sage Ten Broek.
Of lees de overige bijdragen van Leny van Lieshout.