Bijzonder skelet in praktijk van Tilburgse huisarts

Vijftien keer duikt de naam van Piet Stams uit Boxtel op in het gevangenisregister van Breda. Piet maakt zich onder meer schuldig aan zoutfraude, mishandelt menig ambtenaar en gaat meerdere keren vanwege “wederspannigheid” achter de tralies. Geen lieverdje maar Piet Stams valt het meest op ná zijn dood: omdat zíjn skelet jarenlang de praktijk van huisarts Bloemen siert.

Als Piet in 1851 wordt geboren, staat er alleen de naam van zijn moeder op de geboorteakte; zijn vader is onbekend. Vermoedelijk kent Piet geen gemakkelijk start van zijn leven en op z’n 25^ste komen we hem voor de eerste keer tegen in het register van de gevangenis. Na die ene keer hobbelt hij van vergrijp naar vergrijp, totdat hij 1912 doodziek wordt. Hij roept de hulp van dokter Jan Bloemen, een arts met een bloeiende praktijk in Tilburg. Een sociale man die bekend staat om zijn hulpvaardigheid. Bloemen ziet hoe ziek Stams is maar weet ook dat deze raddraaier geen geld heeft.

Maar daar heeft Piet wel een praktische oplossing voor: hij verkoopt – uiteraard na zijn dood - zijn skelet aan dokter Bloemen. En hoewel Bloemen het leven van de zieke Stams nog twee jaar weet te rekken, laat hij deze straatfiguur na zijn dood in 1914 “anatomiseren”. Tot aan de jaren dertig kijkt Piet Stams als het ware mee naar het handelen van dokter Bloemen; en na diens dood in 1922 blijft hij vaste klant in de praktijk van zoon en tevens huisarts Bloemen.

Nu is het skelet nog steeds te zien, in de medisch-historische collectie Dedorpsdokter van vroeger in museum De Doornboom in Hilvarenbeek. Daar worden ook de verhalen rond Piet in leven gehouden. Hoe zijn skelet bijvoorbeeld als vanzelfsprekend onderdeel uitmaakte van de dagelijkse gang binnen de praktijk. Met enige regelmaat werd de verkleedkist omgekeerd en stond Piet model. Het verhaal gaat zelfs dat Piet wel eens  als kerstboom gebruikt!

Benieuwd naar het skelet van Piet Stams of naar de andere bezienswaardigheden van de dorpsdokter van vroeger? Op de site van het museum vind je alle informatie wat betreft openingstijden en adres. 

Met dank aan collega Mariët voor deze tip!

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen 

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Zwerver afgeslacht in schuur in Vianen

De inschrijving van de gewelddadige Poolse zwerfster in het Vluchtoord Uden

Midden in de nacht maakt Berendina Mackowiak (45) die andere zwerver, Dirk van Dijk (50), wakker. 'Nu is het tijd', zegt ze. Van Dijk, die net als de Poolse vrouw onderdak heeft gevonden in een schuurtje tussen  Cuijk en Vianen, wrijft zich de slaap uit de ogen. Hij neemt de ijzeren staak en slaat de derde slaper in de hut hard op diens hoofd. Dat is Berend Tap, een 72-jarige dakloze die handelt in van alles en nog wat.

'Laat mij het maar doen,' zegt de Poolse geïrriteerd, als blijkt dat Tap weliswaar zwaargewond is, maar nog lang niet dood. Ze pakt de staak en slaat nog eens en nog eens.

Het lijk dat op maandagmorgen 30 juni 1930 in een moddersloot in Vianen wordt gevonden, is vreselijk toegetakeld. Wonden aan hoofd en armen. Er blijkt zelfs chloorkalk en peper over het lijk gegooid te zijn, om speurhonden op een dwaalspoor te brengen. Niet veel later worden twee verdachten, de zwervers Van Dijk en Mackowiak, aangehouden.

Tijdens de rechtszitting in Den Bosch, op 15 juni 1931, bekent Van Dijk dat hij Berend Tap, na het toedienen van slagen, samen met de vrouw in een sloot heeft gekieperd. Toen hoorden ze Tap nog kermen: 'Nou gooit ze ook nog kalk over me heen.'
Daar had Mackowiak wel raad mee geweten. Met een hooivork had ze net zolang gestoken totdat Tap geen kik meer gaf. 'Uit erbarmen,' zegt ze tijdens de zitting. Van Dijk had volgens haar de moord gepleegd, zíj had de zwerver alleen maar uit zijn lijden verlost.

De buit, enkele horloges en klein spul, hadden ze verdeeld. Mackowiak, tijdens de Eerste Wereldoorlog als vluchtelinge uit België in een kamp in Uden terechtgekomen, was eerder verdacht van de moord op een man. Dat kon toen niet bewezen worden.

Van Dijk verklaart dat het hem niet om de buit te doen was geweest. Hij had niet eens willen doden. Hij had Tap alleen maar geslagen omdat hij jaloers was. Tap had een relatie met de Poolse vrouw, terwijl hij verliefd op haar was geworden. De Poolse had volgens hem de dodelijke slagen uitgedeeld. Het deed er niet toe, vond de rechter en hij veroordeelde beiden tot acht jaar cel.

Tap was getrouwd, maar leefde al jaren gescheiden van zijn vrouw. Dat was een beruchte oplichter: Femia Haverhoek. Toen haar man voor de rechter stond, zat ze zelfs wegens kwakzalverij in de gevangenis. Haverhoek gaf zich later uit als 'psychometriste': ze kon aan een portret gebeurtenissen uit het verleden aflezen.

Dit verhaal is geschreven door journalist/schrijver Geurt Franzen (www.geurtfranzen.com) en verscheen eerder in dagblad De Gelderlander (www.dg.nl/maasland).

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Criminaliteit in Gestel
- Goede mannen, steekt uw sweert in uw schede

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Diëten in de jaren dertig

Bikinistress had men óók in de jaren dertig al!

Wie denkt dat het huidige schoonheidsideaal iets is van de afgelopen decennia, heeft het goed mis. Ook in de jaren dertig vlogen de afslankpillen en dieetgoeroes je al om de oren! En ja, ook toen hielpen lang niet al deze wondermiddeltjes bij het verliezen van de overtollige kilo's. Soms zorgden die pilletjes zelfs voor de meest gruwelijke incidenten...

Badpakproof?

Schaamteloos!

Vorige week gaven we je enkele zinderende zomertips, maar wat nu als je iets téveel ijsjes hebt verorberd en je je niet meer in je badkleding durft te vertonen? Nou, daar wisten ze wel wat op in de jaren dertig. Maak kennis met het afslankwondermiddel 'Bonkora'. 

Zeker in de zomer kun je je overtollige dikte niet verbergen, zo laten de verkopers weten. De plaatjes bij de verschillende advertenties laten niets aan de verbeelding over. Bonkora zou hét middel zijn om weer het jeugdige, slanke meisjesfiguur te verkrijgen.

Verschillende volledig afgeslankte vrouwen komen aan het woord: 'Ik heb mijn meisjesfiguur nu volkomen terug en de weeke, dubbele kin en slappe wangen zijn volkomen verdwenen,' jubelt mevrouw F.P.H.

Mevrouw Marcelain stuurt zelfs een foto in, al moeten we ons ernstig afvragen of het hier wel om een echte authentieke foto gaat. Hierop vraagt een ultraslanke vriendin aan de wat mollige mevrouw waarom ze geen Bonkora gebruikt. Marcelain biechtte namelijk het volgende aan haar op: 'Mijn man schaamt zich over mij in badpak.' Het zou je maar gezegd worden!

Beestachtige pil
Helaas weten we niet of Bonkora ook echt gewerkt heeft. Waarschijnlijk niet zo goed als de beloftes die in het Boxmeers Weekblad hebben gestaan; het middel bestaat immers niet meer. Hopelijk was het niet zo schadelijk als een middel uit Parijs, dat door een arme Rotterdammer werd gebruikt.
Het Boxmeers Weekblad was sowieso niet te spreken over de strenge diëten 'van een onnoozel stukje brood met tomaat en komkommer.' De crashdiëten waren ook toen niet van de lucht.

Wat zit er verstopt in die afslankpil?!

Het Parijse middel bestond echter uit slechts één grote afslankpil. Door een gelukkig toeval kwam de Rotterdammer achter het geheim. De pil viel uit zijn handen en leek plots te bewegen! Hij haastte zich naar een arts, die het middel nauwkeurig onder de loep nam. De diagnose was snel gesteld: de inhoud van de pil bestond uit niets anders dan den kop van...een lintworm!'

Geschreven door:
Lisette Kuijper

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Zinderende zomertips
- Aan tafel met meneer pastoor



De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Zinderende zomertips

Ben jij ook toe aan zo'n lekker ijsje?

Geniet jij volop van deze zomerse dagen of zoek jij misschien klagend de koelte op? Ook begin twintigste eeuw had men een haat-liefdeverhouding met de zon en regende het klachten tijdens een hittegolf. Wellicht breken we morgen alle warmterecords en gaan we die 40 graden écht aantikken. Sla met ons de krant open en ga goed voorbereid dit zwoele weekend in!

Hitteplan
Afgelopen week trad in Nederland een heus hitteplan in werking om zoveel mogelijk het hoofd koel te houden. In 1925 kregen verschillende schoolkinderen vanwege de hitte ook een middag 'vrij-af.'

Vanille ys van Toontje van Hees (Reek, 1930)

Maar de arme kindertjes konden geen duik nemen in het zwembad of de hele middag ijsjes eten. Nee, de hardvochtige meester liet hen een opstel schrijven over de hittegolf. 'Wanneer het warm is, is het overal warm,' zo redeneerde hij. 'Als je het in de klas al niet uit kan houden, hoe wil je dat daarbuiten dan doen? Bovendien, wanneer je gaat spelen, krijg je het nog warmer!'

Hittegolf historie

De kinderen moesten daarom noodgedwongen binnen blijven op die hete zomerdag, zwetend op de moeilijke opdracht. Uiteraard waren hun kamertjes niet voorzien van de huidige airconditioning technieken. In de Graafsche Courant van 1925 werd een klein gedeelte van zo'n opstel afgedrukt. En wat denk je? Hierin vinden we de oorsprong van het woord hittegolf, vlak na de Eerste Wereldoorlog. Lees zelf maar!


Kachel en sneeuw?

Sneeuw in augustus 1931!

Ja, je leest het goed! In 1931 werd er warme chocolademelk gedronken en leden de 'ijscoventers' verlies. In augustus van dat jaar kregen de tuinders in het Land van Cuijk de schrik van hun leven: de vorst had hun velden 'hard' gemaakt en er vielen zelfs sneeuwvlokjes naar beneden! Natuurlijk was deze extreme kou een uitzondering. Een paar weken eerder werd men getroffen door een heuse hittegolf!

Ook in 1944 verlangde men naar de warme zomerzon, maar toen deze eindelijk haar hitte verspreidde, klaagde men steen en been, zo meent een dichter in de Echo.

Zelfs in 1944 was de zomerhitte niet gewenst!

Je zou toch vreugdedansjes verwachten na een barre koude oorlogswinter:

'Zoo'n zonnige zomer vol vreugde
na winter en voorjaar vol kou,
toen zat je te gooch'len met bonnen
en kwam vaak je kachel in 't nauw!'

Maar niets was minder waar! Zelfs middenin de Tweede Wereldoorlog verlangde men in een hittegolf tóch naar een 'frisscheren, koeleren tijd!' De haat-liefdeverhouding met de zon is dus van alle tijden...



Volgende week: vermageren!
Al dat vanille ijs en die liters frisdrank zijn natuurlijk erg lekker op zomerse dagen, maar niet altijd goed voor de lijn. Benieuwd naar dé oplossing voor de overtollige pondjes? Duik dan volgende week met ons mee in het Boxmeers Weekblad van de jaren dertig.

Geschreven door:
Lisette Kuijper

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Drank en drugs
- Wervelstorm in hartje zomer 


De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Blader mee door Donker Oss

Meer dan 75 jaar voordat de film De Bende van Oss het licht ziet, verschijnt het boek Donker Oss. Hierin wordt het verhaal verteld van een verslaggever die afreist naar Oss om daar verhaal te doen van alle criminaliteit in de jaren dertig.

Geschreven door J. de Speurder, een pseudoniem. Deze anonimiteit zou nodig zijn om de veiligheid van de schrijver te kunnen waarborgen.

Eén van onze bezoekers, Henk Ruijs, heeft het boekje ingescand zodat je nu zelf kunt lezen in dit "tijdschriftje/boekje/flutromannetje", zoals Henk het omschrijft. Om aan te geven ook in die tijd sensatiezucht een grote rol speelde. Benieuwd naar de spannende belevenissen van J. de Speurder? Lees dan hier verder...

Blader zélf in oude kranten over Osse Bende!

...Wil je het boek openslaan? Dat kan nu op de site van het BHIC...

Leuk hoor, zo'n film en een boek ;-) maar wat is er nu mooier dan zelf in oude kranten lezen over de Osse Bende? Wat schreven de kranten zoals NRC, Volkskrant en Telegraaf over de "zoo vele en zware misdaden in het Brabantsche stadje Oss?"

De eerste Osse gemeentearchivaris, Jan Cunen, begon in 1934 met de aanleg van een krantenknipselverzameling. Eerst knipte hij nog alles wat over Oss gepubliceerd werd in de Rotterdamsche Courant, de Nieuwe Rotterdamsche Courant en het Volksblad en plakte dat in boekjes met een harde kaft. 

...spotprent in de Telegraaf door Jo Spier over de misstanden in Oss...

Maar omdat de publiciteit over de Osse bende zulke proporties aannam, legde hij vanaf 1935 aparte dossiers aan over dit onderwerp. Met terugwerkende kracht verzamelde hij bovendien knipsels over de roofoverval in Oijen (1932-1935) en berichtgeving over de criminaliteit in Oss en omgeving in de jaren 1933-1934.

In 1949 promoveerde W.H. Nagel als criminoloog in Groningen op de Criminaliteit in Oss. De gemeente Oss kocht de bijna complete oplage van circa 4.000 exemplaren op uit angst voor negatieve publiciteit. In datzelfde jaar werd om dezelfde reden een deel van de krantenknipselverzameling van Jan Cunen (die in 1940 was overleden) overgebracht naar het archief van de gemeentepolitie van Oss. Het deel over de Bende van Oss, natuurlijk. 

...uit De Telegraaf van 13 september 1933, nu eenvoudig zelf in te zien...

Bij de inventarisatie van het Osse politiearchief kwamen deze krantenknipsels weer boven water. Een te mooie bron om niet beschikbaar te stellen voor iedereen die belangstelling heeft voor dit stukje Oss’ verleden. Je kunt de PDF’s via onze site lezen of downloaden. De knipsels zijn op tekst doorzoekbaar (met CTRL+F). Dus... wie gaat er mee terug naar begin vorige eeuw en bladert er met ons mee door de kranten van toen?

Erpse Afrikaantjes

De Katholieke Kerk is vanouds een wereldkerk: het geloof moest gepredikt worden onder alle volkeren, ook wanneer zij een andere huidskleur hadden. Deze Erpse (of misschien Boer- of Keldonkse?) jongens speelden de rol van Afrikaanse bekeerlingetjes op een wagen die meereed in de jaarlijkse Kindsheidoptocht.

Achter hen staat een nog zeer jonge priester voor zijn altaar, met gevouwen handen. En op de voorgrond mogelijk enkele mensen van de organisatie van de processie. De foto dateert van de jaren dertig of veertig van de vorige eeuw, dus er is een redelijke kans dat de afgebeelde personen worden herkend.

Ook komen er wellicht herinneringen naar boven aan deze processies. We weten dat die herinneringen niet altijd positief zijn, want deelname kostte geld. Reageren kan via de digitale geschiedenisboekjes die het BHIC speciaal voor de inwoners van Erp heeft gemaakt, te vinden op onze site.

Oliebollenrecept voor verstandige huisvrouwen

31 December en dus het tijd voor oliebollen! In ons archief vinden we een receptenboekje uit de jaren dertig. "Een verstandige huisvrouw gebruikt Van der Putten's sla- en boterolie." Het is maar dat u het weet.

Van der Putten is lange tijd een belangrijke onderneming in Uden. Voor het vervaardigen van olie maar ook voor het drogen van groenten en vruchten. Zoals de Udensche Courant op 14 september 1918 schrijft: "Vele meisjes vinden daarin werk; het is mooi om de bedrijvigheid eens te zien. Gaarne gunnen we het den menschen, want het komt zoo goed van pas in dezen duren tijd."

Na de Eerste Wereldoorlog wordt Van der Putten verkocht aan de NCB. Stephaan van der Putten neemt de oliehandel in 1925 weer over van de NCB.

Zo zie je maar weer; geschiedenis zit zelfs in een oliebol ;-) Goede jaarwisseling!